Tóm tắt : The Odyssey / Rendered into English prose for the use of those who cannot read the original

Bản dịch Odyssey sang văn xuôi tiếng AnhTác giả giới thiệu bản dịch đầy đủ bằng văn xuôi này của Odyssey nhằm bổ sung cho tác phẩm The Authoress of the Odyssey mà ông đã xuất bản năm 1897. Ông dành lời đề tặng cho Giáo sư Cav Biagio Ingroia như một người đồng minh quý giá. Tác giả nhắc lại hai kết luận chính của mình mà không đưa ra thêm lập luận mới vì tin rằng chưa có phản bác nào thỏa đáng được đưa ra. Thứ nhất, ông khẳng định tác phẩm Odyssey được sáng tác hoàn toàn tại Trapani ở bờ biển phía tây Sicily và hành trình của Ulysses thực chất là một chuyến đi vòng quanh đảo Sicily khởi đầu và kết thúc tại Trapani. Thứ hai, ông cho rằng bài thơ được viết bởi một phụ nữ trẻ sống ở Trapani, người đã tự đưa mình vào tác phẩm dưới tên gọi Nausicaa. Nhận thấy không cần thiết phải tranh luận thêm với các nhà nghiên cứu, ông tập trung cung cấp bản dịch văn xuôi dễ đọc cho độc giả Anh cùng các chú thích, hình ảnh minh họa và sơ đồ ngôi nhà của Ulysses. Về nguyên tắc dịch thuật, tác giả giải thích rằng việc chuyển thể thơ ca sang văn xuôi đòi hỏi sự linh hoạt liên tục để bảo đảm tính rõ ràng và tự nhiên của văn xuôi. Để minh họa cho sự khác biệt giữa bản dịch của mình và phương pháp dịch sát nghĩa, ông trích dẫn khoảng sáu mươi câu đầu tiên của Odyssey từ bản dịch của Messrs Butcher và Lang. Đoạn trích mô tả việc Nữ thần Thơ ca được cầu xin hãy hát về Odysseus, người đã đi lang thang khắp nơi sau khi phá hủy thành Troy. Đoạn văn kể lại việc các đồng đội của ông bị tiêu diệt vì ăn thịt đàn bò của Helios Hyperion, trong khi Odysseus bị nữ thần Calypso giữ lại trên đảo giữa biển. Khi các vị thần họp mặt trên đỉnh Olympus trong lúc Poseidon đi vắng, Athene đã xin Zeus can thiệp để giúp Odysseus được trở về quê nhà Ithaca. Tác giả lưu ý rằng Odyssey vay mượn rất nhiều đoạn từ Iliad, nhưng ông quyết định không in các đoạn đó bằng phông chữ khác để tránh làm bản dịch mang tính quá hàn lâm. Thay vào đó, ông kêu gọi các nhà xuất bản đại học phát hành bản gốc tiếng Hy Lạp có đánh dấu các đoạn trùng lặp này để hỗ trợ sinh viên, đồng thời cho biết ông đã trao tặng các bản chép tay có đánh dấu cho Bảo tàng Anh. Ông lập luận rằng việc nhận thức được nguồn gốc duy nhất tại Sicily, thời điểm sáng tác sớm trước năm 750 TCN và sự thông thạo của tác giả đối với Iliad sẽ giúp giải quyết nhiều tranh cãi học thuật. Ngoài ra, ông chỉ ra rằng Odyssey được tạo thành từ hai bài thơ riêng biệt là Cuộc trở về của Ulysses và Câu chuyện về Penelope cùng những kẻ cầu hôn, vốn được kết hợp lại với rất ít sửa đổi. Ông kết thúc bằng những ghi chú kỹ thuật nhỏ về dấu câu và việc viết hoa trong bản in Teubner năm 1894 tại Leipsic.

Bản in mới và sự đính chính tác phẩmNhà xuất bản và biên tập viên Henry Festing Jones trình bày lý do ra đời của bản in tái bản lần này cho bản dịch Odyssey của Butler cùng tác phẩm The Authoress of the Odyssey. Bản dịch Odyssey ban đầu được phát hành vào năm 1900, trong khi cuốn The Authoress of the Odyssey xuất hiện trước đó vào năm 1897. Trong tái bản mới này, kích thước trang sách đã được thu nhỏ lại để tạo sự thống nhất với các tác phẩm khác của Butler. Mặc dù kích thước trang thay đổi, việc sử dụng phông chữ nhỏ hơn cho phép giữ nguyên số lượng từ trên mỗi trang, từ đó giúp bảo toàn toàn bộ hệ thống tham chiếu trang từ bản gốc. Bản tái bản này giữ nguyên tính trung thực so với bản đầu tiên, ngoại trừ việc sửa các lỗi in ấn rõ ràng mà không cố gắng chỉnh sửa hay cập nhật nội dung tác phẩm.Biên tập viên liệt kê chi tiết các thay đổi kỹ thuật cụ thể đã được thực hiện trong bản tái bản lần này. Mục chỉ mục của cuốn sách đã được soát xét lại kỹ lưỡng. Do kích thước trang giảm xuống, một số dòng tiêu đề đầu trang phải rút ngắn lại, tận dụng các bản sửa đổi và bổ sung do chính Butler từng ghi chép lại trong các bản sao cá nhân của ông. Ngoài ra, phần lớn các hình minh họa giờ đây được trình bày riêng biệt trên một trang thay vì xếp hai hình trên một trang như trước, đồng thời sơ đồ Ngôi nhà của Ulysses cũng bắt buộc phải thu nhỏ kích thước lại.Một điểm thay đổi quan trọng trong tư tưởng của Butler được người biên tập chỉ ra thông qua so sánh một trích đoạn giữa hai tác phẩm. Trong cuốn The Authoress xuất bản năm 1897, Butler cho rằng không một nhà thơ lớn nào lại đi so sánh anh hùng của mình với một cái dạ dày đầy máu và mỡ đang nướng trên lửa. Tuy nhiên, đến bản dịch năm 1900, Butler đã dịch lại đoạn này thành sự so sánh giữa Ulysses với một người đang lật đi lật lại cái dạ dày trên lửa, cho thấy tác giả có thể đã thay đổi quan điểm của mình. Cuối cùng, Henry Festing Jones gửi lời cảm ơn chân thành đến Mr A T Bartholomew và Mr Donald S Robertson vì sự giúp đỡ vô giá trong việc kiểm tra, đối chiếu các trích dẫn từ Iliad và Odyssey. Ông ghi nhận niềm vui đặc biệt khi công việc này được thực hiện bởi con trai một người bạn cũ của Butler từ thời đi học nghệ thuật.

Minerva đến Ithaca và sự trưởng thành của TelemachusHội nghị các vị thần diễn ra trên đỉnh Olympus khi Neptune vắng mặt. Minerva cầu xin Jove thương hại Ulysses, người đang bị giam giữ trên đảo Ogygia bởi nữ thần Calypso. Jove đồng ý rằng đã đến lúc Ulysses phải trở về quê nhà Ithaca và quyết định cử Mercury đến thông báo cho Calypso. Trong khi đó, Minerva hạ giới xuống Ithaca dưới dạng Mentes, thủ lĩnh người Taphian. Bà đến dinh thự của Ulysses và thấy Telemachus đang ngồi trăn trở giữa đàn người cầu hôn ngông cuồng. Telemachus đón tiếp vị khách lạ nồng hậu và tâm sự về nỗi đau khổ khi tài sản gia đình bị tàn phá bởi những kẻ cầu hôn mẹ mình là Penelope. Minerva trấn an anh rằng Ulysses vẫn còn sống và sẽ sớm tìm cách trở về. Bà khuyên Telemachus triệu tập hội nghị người Achaean vào sáng hôm sau để yêu cầu đàn người cầu hôn giải tán, sau đó dùng một chiếc thuyền cùng hai mươi thủy thủ đến Pylos gặp Nestor và Sparta gặp Menelaus để tìm tin tức về cha.Sau khi Minerva rời đi như một loài chim, Telemachus nhận ra mình vừa trò chuyện với một vị thần và cảm thấy tràn đầy can đảm. Anh trở lại sảnh chính, nơi ca sĩ Phemius đang hát về cuộc trở về đầy đau thương từ Troy. Penelope từ phòng trên đi xuống, bật khóc và yêu cầu Phemius đổi bài hát khác. Telemachus can thiệp, nhắc nhở mẹ rằng bối cảnh ca hát do Jove quyết định và bảo bà trở về phòng thực hiện các công việc nữ công. Penelope ngạc nhiên trước sự cứng cỏi của con trai và trở về phòng tưởng nhớ chồng cho đến khi Minerva ban cho bà giấc ngủ ngon. Telemachus sau đó thẳng thắn cảnh báo đàn người cầu hôn phải rời khỏi dinh thự vào ngày mai, khiến Antinous và Eurymachus ngỡ ngàng. Anh khẳng định quyết tâm làm chủ ngôi nhà của cha mình.Đêm xuống, đàn người cầu hôn giải tán về nhà. Telemachus trở về phòng ngủ cao trên tháp dưới sự chăm sóc của người nhúm Euryclea, con gái của Ops. Bà giúp anh gấp áo, treo lên móc và khóa cửa cẩn thận. Lưng tựa vào tấm lông cừu, Telemachus thao thức suốt đêm để suy tính về chuyến đi sắp tới theo lời khuyên của Minerva.

Đoạn văn bản bao gồm danh sách tiêu đề của các quyển sách tiếp theo từ Quyển hai đến Quyển hai mươi tư. Phần danh mục này liệt kê hệ thống các chương một cách nối tiếp nhau mà không đi kèm nội dung chi tiết hay diễn biến cụ thể. Việc sắp xếp theo thứ tự La Mã phản ánh cấu trúc tổ chức của một tác phẩm lớn gồm nhiều phần nối tiếp. Bên cạnh danh mục các chương sách, đoạn văn bản còn chứa hai phần thông tin bổ sung quan trọng ở cuối. Phần thứ nhất là mục ghi chú chân trang dành cho việc giải thích chi tiết. Phần thứ hai chứa điều khoản bản quyền đầy đủ thuộc tổ chức Project Gutenberg nhằm quy định các điều kiện pháp lý liên quan đến việc sử dụng và phân phối tác phẩm.

Chuyến đi của Telemachus tới Pylos và cuộc đón tiếp của NestorMặt trời mọc trên biển khơi chiếu sáng thế gian cũng là lúc Telemachus cùng đoàn thủy thủ cập bến Pylos. Nơi đây dân chúng đang tập trung đông đảo trên bờ biển để tế lễ những con bò đen cho thần Neptune. Thần Minerva dưới hình dạng Mentor dẫn đường cho Telemachus và khuyên anh nên dẹp bỏ sự rụt rè để đến gặp ông lão Nestor hỏi tin tức về người cha Ulysses. Dù Telemachus lo lắng vì chưa có kinh nghiệm giao tiếp với người lớn tuổi, Minerva đã trấn an rằng bản năng và các vị thần sẽ soi sáng cho anh. Cả hai tiến về phía hội đồng nơi Nestor cùng các con trai đang chuẩn bị bữa ăn. Pisistratus, con trai của Nestor, nhanh chóng ra đón tiếp hai vị khách xa lạ, mời họ ngồi trên những tấm da cừu mềm mại và trân trọng trao chén rượu vàng cho Minerva cầu nguyện trước. Minerva cầu xin thần Neptune ban phước cho Nestor, gia đình ông và toàn thể dân chúng Pylos, đồng thời chúc cho chuyến đi của Telemachus đạt kết quả tốt đẹp. Sau khi mọi người dùng xong bữa tối, Nestor mới bắt đầu hỏi danh tính và mục đích chuyến đi của các vị khách. Telemachus mạnh dạn đáp rằng anh đến từ Ithaca để tìm tin tức về Ulysses, người từng cùng Nestor chiến đấu tại thành Troy. Anh tha thiết mong Nestor kể lại sự thật về số phận của cha mình, dù đó là tin buồn. Nestor xúc động nhớ lại những gian khổ, mất mát trong chín năm chiến tranh ở Troy, nơi nhiều anh hùng như Ajax, Achilles, Patroclus và con trai Antilochus của ông đã ngã xuống. Ông ca ngợi mưu trí vượt trội của Ulysses và khẳng định hai người luôn đồng lòng trong mọi quyết định. Sau khi thành Troy thất thủ, các vị thần làm phân tán quân Achaean. Athena gây ra sự chia rẽ giữa hai anh em Agamemnon và Menelaus. Nestor cùng Diomed và Menelaus nhô buồm trở về ngay, còn Ulysses quay lại hội quân với Agamemnon. Nestor cho biết ông trở về Pylos an toàn nhưng không rõ số phận cụ thể của Ulysses. Nestor kể tiếp cho Telemachus nghe những tin tức ông hóng hớt được sau khi về nhà. Các chiến binh Myrmidon dưới sự dẫn dắt của Neoptolemus, Philoctetes và Idomeneus đều về nhà an toàn. Tuy nhiên, Agamemnon khi trở về đã bị Aegisthus sát hại dã man do sự phản bội của người vợ Clytemnestra. Sau tám năm trị vì gian ác, Aegisthus đã bị Orestes, con trai của Agamemnon, tiêu diệt để trả thù cho cha. Nestor khen ngợi hành động của Orestes và khuyên Telemachus hãy dũng cảm bảo vệ tài sản gia đình trước bọn cầu hôn tham lam đang tàn phá nhà anh. Telemachus than thở rằng mình không có được sự trợ giúp của các thần linh như cha mình ngày xưa. Khi Minerva khẳng định sức mạnh của các vị thần có thể cứu con người nếu họ muốn, Telemachus vẫn tỏ ra hoài nghi về khả năng trở về của Ulysses. Anh chuyển sang hỏi sâu hơn về cái chết của Agamemnon và những chuyện xảy ra với Menelaus. Nestor giải thích chi tiết rằng Aegisthus đã dụ dỗ Clytemnestra sau khi bỏ rơi người hát rong được Agamemnon giao nhiệm vụ bảo vệ cô lên một hòn đảo hoang. Trong khi đó, Menelaus bị giữ lại ở Sunium để chôn cất người lái tàu Phrontis bị Apollo bắn chết, sau đó gặp bão lớn khiến đội tàu bị chia rẽ, một phần đắm ở Crete và năm chiếc cùng Menelaus dạt sang Egypt. Menelaus đã thu thập nhiều vàng bạc ở nơi xa xôi suốt những năm Aegisthus chiếm đoạt Mycene. Nestor khuyên Telemachus không nên rời nhà quá lâu để tránh việc bọn cầu hôn ăn hế tài sản, đồng thời khuyên anh nên đến gặp Menelaus, người vừa trở về từ những vùng đất xa xôi. Khi trời tối, Minerva đề nghị làm lễ dâng rượu rồi đi ngủ. Nestor nhất quyết không để Telemachus ngủ dưới tàu mà mời anh về nhà mình, nơi ông có đầy đủ chăn nệm ấm áp. Minerva đồng ý để Telemachus lưu lại nhà Nestor, còn cô lấy lý do quay lại tàu dặn dò thủy thủ và đi giải quyết công việc ở vùng Cauconians. Ngay sau đó, Minerva hóa thành một con chim ưng bay vút lên trời trước sự ngạc nhiên của tất cả mọi người. Nestor nhận ra đây chính là con gái của Jove và hứa sẽ cúng tế một con bò trẻ chưa gán ách cho thần. Nestor dẫn các con và Telemachus về nhà, mở rượu lâu năm để chiêu đãi. Sáng hôm sau, Nestor dậy sớm, ngồi trên ghế đá cẩm thạch trắng trước cửa nhà và ra lệnh cho các con chuẩn bị lễ tế thần Minerva. Một người con đi lấy bò, một người đi mời đoàn thủy thủ của Telemachus, và thợ kim hoàn Laerceus được mời đến để dát vàng lên sừng con bò. Sau khi các nghi lễ diễn ra trang trọng và thịt bò được nướng xong, Polycaste, con gái nhỏ của Nestor, đã tắm rửa và xức dầu thơm cho Telemachus. Mọi người cùng nhau ăn uống vui vẻ. Nestor ra lệnh cho các con thắng bộ ngựa tốt nhất vào xe kéo để Telemachus khởi hành. Người quản gia chuẩn bị đầy đủ lương thực, bánh mì và rượu ngon cho chuyến đi. Telemachus bước lên xe cùng Pisistratus cầm dây cương. Họ thúc ngựa phi nhanh ra khỏi thành Pylos, băng qua những cánh đồng rộng lớn suốt cả ngày. Khi mặt trời lặn, họ đến Pherae và ở lại nhà Diocles, nơi họ được đón tiếp nồng hậu. Sáng hôm sau, hai người tiếp tục lên xe, thúc ngựa lao nhanh về phía những vùng đất trồng lúa mì để hoàn thành chặng đường đến Lacedaemon khi màn đêm lại buông xuống.

Telemachus cùng Pisistratus đến thành phố Lacedaemon và đi thẳng tới dinh thự của vua Menelaus khi ông đang tổ chức tiệc cưới lớn cho các con mình. Người phục vụ Eteoneus xin ý kiến vua về việc tiếp đón hai vị khách lạ. Menelaus nghiêm khắc trách Eteoneus vì đã chần chừ, nhắc lại rằng chính họ cũng từng nhận nhiều sự giúp đỡ từ người khác trong những chuyến đi xa. Ông ra lệnh tháo ngựa và mời hai chàng trai vào nhà dùng bữa. Telemachus và Pisistratus choáng ngợp trước vẻ sang trọng rực rỡ như cung điện thần linh. Sau khi tắm rửa, khoác áo bào mới và dùng tiệc, Telemachus thì thầm khen ngợi khung cảnh nguy nga với Pisistratus. Menelaus nghe thấy liền giải thích rằng sự giàu có này là kết quả của tám năm bôn ba khắp các vùng đất xa xôi, nhưng của cải chẳng mang lại niềm vui khi anh trai ông bị sát hại và nhiều đồng đội ở Troy đã hy sinh, đặc biệt là Ulysses vẫn bặt vô âm tín. Nghe nhắc đến tên cha, Telemachus xúc động lấy áo che mặt khóc. Menelaus đang phân vân chưa biết nên hỏi thăm hay để khách tự lên tiếng thì Helen bước ra từ phòng riêng rực rỡ. Helen lập tức nhận ra sự giống nhau kinh ngạc giữa Telemachus và Ulysses. Menelaus đồng tình vì nhận ra các đường nét cơ thể cùng biểu cảm khóc vừa rồi của chàng trai. Pisistratus bước ra xác nhận identity của Telemachus và giải thích rằng chàng được cha mình là Nestor cử đi cùng để xin lời khuyên từ Menelaus do gia cảnh ở Ithaca gặp nhiều bế tắc. Menelaus vô cùng xúc động, nhắc lại tình bạn thắm thiết với Ulysses khiến tất cả mọi người cùng bật khóc. Pisistratus lên tiếng khuyên mọi người tạm ngưng sầu thảm để hoàn tất bữa tối. Helen lén bỏ một loại thần dược giải khát nỗi đau vào rượu rồi kể lại kỷ niệm Ulysses cải trang thành kẻ ăn xin thâm nhập thành Troy. Menelaus tiếp lời bằng câu chuyện khen ngợi sự kiên cường của Ulysses khi nín thở khống chế các tướng sĩ giữ im lặng trong con ngựa gỗ. Sáng hôm sau, Menelaus hỏi mục đích chuyến đi của Telemachus và vô cùng phẫn nộ khi nghe tin đám cầu hôn đang hoành hành, tàn phá tài sản nhà chàng. Ông khẳng định Ulysses sẽ trở về trừng phạt đám người này giống như sư tử tiêu diệt con nai xâm phạm hang ổ. Menelaus thuật lại hành trình của chính mình khi bị kẹt mười hai ngày tại đảo Pharos ở Ai Cập do chưa hiến tế đầy đủ cho các thần. Nhờ sự giúp đỡ của nữ thần Idothea, Menelaus cùng ba chiến sĩ đã khoác da hải cẩu mai phục Proteus, ông lão vùng biển có khả năng biến hình. Nữ thần đã đặt ambrosia dưới mũi họ để khử mùi hôi khó chịu từ da hải cẩu. Khi Proteus lên đếm đàn hải cẩu rồi nằm ngủ, Menelaus cùng các đồng đội đã xông vào khống chế vị thần qua nhiều lần biến hình thành các loài vật, nước và cây cối, bắt Proteus phải tiết lộ cách thức vượt biển trở về nhà. Cuộc phục kích Proteus và âm mưu tàn độc tại Ithaca Sau khi Menelaus cùng ba chiến sĩ cải trang ẩn nấp dưới lớp da hải cẩu và nhờ sự hỗ trợ từ thần dược ambrosia của Idothea, ông lão Proteus lên bờ đếm đàn hải cẩu rồi nằm ngủ. Menelaus cùng đồng đội lập tức xông vào khống chế ông. Mặc dù Proteus liên tục biến hình thành sư tử, rồng, báo, lợn rừng, nước và cây cối, họ vẫn kiên quyết giữ chặt. Cuối cùng, Proteus buộc phải chịu thua và tiết lộ rằng Menelaus phải quay lại dòng sông ở Ai Cập tế lễ các thần mới có thể về nhà. Ông cũng hé lộ số phận cay đắng của các tướng sĩ Trojan, như việc Ajax bị Neptune nhấn chìm vì ngạo mạn, Agamemnon bị Aegisthus sát hại dã mạn ngay trong tiệc đón mừng quay về, và Ulysses đang bị giam giữ gạt lệ trên đảo của tiên nữ Calypso. Proteus còn tiên đoán Menelaus sẽ không chết ở Argos mà được đưa đến cánh đồng Elysian êm đềm nhờ là con rể thần Zeus. Hoàn tất việc tế lễ và đắp mộ cho Agamemnon ở Ai Cập, Menelaus trở về an toàn và ngỏ ý tặng Telemachus xe ngựa, nhưng chàng từ chối vì Ithaca không phù hợp nuôi ngựa. Menelaus mỉm cười khen ngợi sự khôn ngoan của chàng và đổi sang tặng một chiếc cúp bạc nạm vàng do Vulcan chế tác. Cùng lúc đó tại Ithaca, đám cầu hôn đang vô tư chơi đùa trước nhà Ulysses thì Noemon đến hỏi Antinous về thời gian Telemachus trở về để lấy lại chiếc tàu đã cho mượn đi Pylos. Sự thật này khiến Antinous và Eurymachus bàng hoàng vì tưởng Telemachus chỉ đang ở trang trại. Antinous tức giận tập hợp mười chín chiến sĩ, lên kế hoạch dùng một con tàu mai phục tại eo biển giữa Ithaca và Samos để sát hại chàng trên đường về. Tuy nhiên, người phục vụ Medon đã nghe lén được mưu đồ này và lập tức báo cho Penelope. Nữ hoàng sụp đổ trong đau đớn, trách móc dàn người làm vì đã giấu mình chuyện Telemachus rời đi. Nhờ sự can thiệp và trấn an của nhũ mẫu Euryclea, Penelope gạt nước mắt, tắm rửa, thay trang phục rồi lên tầng cao dâng lễ vật cầu nguyện nữ thần Minerva bảo vệ con trai mình. Trong khi đám cầu hôn do Antinous dẫn đầu hạ thuỷ con tàu mai phục tại cồn đảo nhỏ Asteris, Penelope nằm thao thức rên siết trên giường rồi chìm vào giấc ngủ vì mệt mỏi. Nữ thần Minerva tạo ra một ảo ảnh mang hình dáng Iphthime, chị gái của Penelope, đi qua khe cửa vào phòng để an ủi nữ hoàng. Bạt bóng ấy khẳng định Telemachus không làm điều gì sai trái và đang được Minerva bảo vệ an toàn. Mặc dù Penelope tha thiết hỏi thêm về số phận sống chết của Ulysses, ảo ảnh từ chối tiết lộ rồi biến mất vào không trung. Penelope tỉnh giấc với tâm trí nhẹ nhõm và an lòng hơn, trong khi con tàu của đám sát thủ bắt đầu rẽ sóng hướng về điểm mai phục. Đoạn văn bản ngắn này chỉ đưa ra một câu mô tả ngắn gọn về việc người Achaean chuẩn bị vị trí mai phục. Nội dung cho thấy các chiến sĩ Achaean đã bắt đầu dàn trận và ẩn nấp tại địa điểm đã chọn để phục kích đối phương. Do dung lượng đoạn trích quá ngắn, toàn bộ phần nội dung chỉ ghi nhận hành động chuẩn bị chiến thuật này của họ trước khi chương truyện chính thức kết thúc.

Thần Zeus họp bàn cùng chư thần trên đỉnh Olympus, nơi nữ thần Minerva lên tiếng xót thương cho số phận của Ulysses đang bị tiên nữ Calypso giam giữ trên đảo xa và tố cáo đám người đang mưu sát con trai chàng là Telemachus. Zeus nhắc nhở Minerva rằng chính bà đã sắp đặt chuyến đi cho Telemachus và trấn an rằng chàng sẽ an toàn. Sau đó, Zeus cử Mercury mang thánh lệnh xuống đảo của Calypso, buộc nàng phải xua tan mong muốn giữ Ulysses làm chồng để giải thoát cho chàng. Mercury mang đôi sandal vàng bay qua đại dương tới hang động rực rỡ, ngát hương thơm của Calypso. Nhận lệnh từ Zeus, Calypso vô cùng tức giận, lên án sự đố kỵ của các vị thần đối với tình yêu giữa nữ thần và người trần, nhưng nàng buộc phải chấp thuận vì không thể chống lại ý Zeus. Calypso tìm thấy Ulysses đang ngồi khóc trên bờ biển vì thương nhớ quê nhà và báo tin sẽ để chàng tự do ra đi. Chàng nghi ngờ nhưng dịu lòng sau khi nữ thần lập tuyên thệ không hại chàng. Theo sự hướng dẫn và trợ giúp công cụ từ Calypso, Ulysses đốn gỗ, đóng một chiếc bè chắc chắn có tay lái, cột buồm và cánh buồm trong bốn ngày. Đến ngày thứ năm, sau khi được chuẩn bị lương thực, nước uống và quần áo mới, chàng giương buồm ra khơi dưới làn gió thuận. Chàng lái bè liên tục trong mười bảy ngày dựa theo các chòm sao. Đến ngày thứ mười tám, khi bờ biển Scheria của người Phaeacia hiện ra phía chân trời, vua biển Neptune trên đường trở về từ Ethiopia đã phát hiện ra chàng. Nổi giận vì chư thần thay đổi ý định lúc mình vắng mặt, Neptune giận dữ dùng đinh ba khuấy đảo mây đen, gọi gió bão từ bốn phương nhấn chìm không gian trong bóng tối và đánh nát chiếc bè. Trong lúc Ulysses tuyệt vọng và bị hất văng xuống nước, nữ thần biển Ino xuất hiện, trao cho chàng chiếc khăn phép thuật và dặn chàng cởi bỏ áo quần nặng trĩu, quấn khăn vào ngực rồi bơi vào bờ Phaeacia. Mặc dù ban đầu còn hoài nghi lời Ino, Ulysses buộc phải nhảy xuống biển bơi khi sóng lớn đánh tan chiếc bè thành nhiều mảnh. Neptune bỏ đi sau khi trừng phạt chàng, còn Minerva ra tay dập tắt các luồng gió nghịch, chỉ giữ lại gió Bắc để đưa Ulysses tiến sát bờ đất liền. Sau hai ngày đêm lênh đênh trên mặt nước, chàng nhìn thấy đất liền nhưng lại đối mặt với bờ đá dốc đứng và sóng vỗ dữ dội. Nhờ sự soi sáng của Minerva, Ulysses bám được vào gờ đá rồi thoát khỏi lực hút của sóng dạt ra xa, tiếp tục bơi tìm nơi ẩn nấp cho đến khi tới cửa một dòng sông êm đềm. Chàng cầu xin thần sông cứu giúp và được chấp thuận, thả mình trôi dạt vào bờ trong tình trạng kiệt sức, toàn thân sưng tấy. Sau khi hoàn trả chiếc khăn phép xuống dòng nước cho Ino, Ulysses bò vào khu rừng gần đó, làm cho mình một chiếc giường bằng lá khô dưới hai cây ô liu quấn quít rồi chìm vào giấc ngủ sâu do Minerva ban tặng để quên đi mọi nhọc nhằn.

Trong khi Ulysses đang chìm vào giấc ngủ mê mệt sau những tai hoạ trên biển, nữ thần Minerva đã tìm đến vùng đất Scheria của người Phaeacian để thúc đẩy hành trình trở về nhà của ông. Người Phaeacian vốn từng sống ở Hypereia nhưng đã di tản đến Scheria dưới thời Vua Nausithous nhằm tránh sự quấy nhiễu từ người Cyclopes. Hiện tại, Vua Alcinous đang là người trị vì đất nước này. Minerva tiến vào phòng ngủ của công chúa Nausicaa, con gái Vua Alcinous, và biến thành người bạn thân của cô. Nữ thần quở trách Nausicaa vì sự lười biếng, đồng thời nhắc nhở rằng cô sắp đến tuổi kết hôn nên cần chuẩn bị trang phục tươm tấp cho bản thân lẫn gia đình. Minerva khuyên cô xin cha một chiếc xe kéo cùng dàn la để mang tất cả quần áo bẩn ra bờ sông giặt giũ ngay khi bình minh xuất hiện. Sau khi truyền đạt xong, Minerva trở về đỉnh Olympus. Sáng hôm sau, Nausicaa thức dậy và tìm gặp cha mẹ để trình bày nguyện vọng. Cô khéo léo xin Vua Alcinous chuẩn bị cho mình một chiếc xe lớn nhằm mang quần áo bẩn đi giặt, lấy lý do rằng cha cô cần áo sạch cho các cuộc họp hội đồng và các anh trai cần trang phục chỉnh tề khi đi vũ hội. Vua Alcinous vui vẻ chấp thuận và ra lệnh cho gia nhân chuẩn bị xe cùng dàn la. Hoàng hậu chuẩn bị cho cô một giỏ thức ăn, rượu cùng một bình dầu ô liu vàng để thoa người. Nausicaa cùng các nữ tỳ đánh xe đến bãi giặt bên bờ sông, nơi có nguồn nước chảy dạt dào. Sau khi tháo dỡ quần áo, đạp sạch vết bẩn và phơi trên bãi đá ven biển, các cô gái tắm rửa, thoa dầu ô liu rồi ngồi dùng bữa. Tiếp đó, họ gỡ khăn che đầu và bắt đầu chơi tung bóng. Nausicaa rực rỡ và nổi bật giữa các nữ tỳ như nữ thần Diana giữa các tiên nữ rừng xanh. Sự việc chuyển hướng khi Nausicaa tung bóng cho một nữ tỳ nhưng làm rơi xuống vùng nước sâu. Tiếng la thét của các cô gái làm Ulysses giật mình tỉnh giấc. Ông chui ra khỏi bụi cây, dùng một cành cây nhiều lá để che thân thể trần trụi. Vẻ ngoài dơ bẩn, bám đầy muối biển của ông khiến các nữ tỳ hoảng sợ bỏ chạy xán ngoạn. Tuy nhiên, Nausicaa vẫn đứng vững nhờ lòng dũng cảm do Minerva ban tặng. Ulysses quyết định đứng từ xa dùng những lời lẽ khéo léo để van nài thay vì tiến lại gần ôm gối cô gái. Ông ca ngợi vẻ đẹp kiều diễm của Nausicaa, so sánh cô với nữ thần Diana cùng cây cọ trẻ ở Delos, đồng thời kể lại bi kịch lênh đênh mười chín ngày trên biển sau khi rời đảo Ogygian. Ông cầu xin cô chỉ đường vào thành phố và cho ông một mảnh vải để che thân. Nhận thấy Ulysses là người khôn ngoan và lịch thiệp, Nausicaa đồng ý giúp đỡ. Cô trấn an các nữ tỳ, giải thích rằng người Phaeacian được thần linh yêu thương nên không ai có thể gây hại cho họ, và việc giúp đỡ người du mục hoạn nạn là điều thần Jove răn dạy. Các nữ tỳ đưa quần áo, thức ăn và dầu ô liu cho Ulysses. Sau khi Ulysses tự tắm rửa sạch sẽ dưới sông, Minerva đã làm cho vẻ ngoài của ông trở nên uy nghi, cao lớn và điển xpackage với mái tóc xoăn gợn sóng. Vẻ đẹp mới của ông khiến Nausicaa vô cùng thán phục và thầm ước có một người chồng như ông. Khi chuẩn bị lên xe trở về, Nausicaa hướng dẫn Ulysses đi sau xe la cùng các nữ tỳ qua những cánh đồng. Cô dặn ông rằng khi đến gần thành phố, nơi có bến cảng và đền thờ Neptune, ông nên tạm dừng chân tại khu rừng linh thiêng của Minerva. Cô giải thích rằng bản thân muốn tránh những lời đồn đại không hay từ cư dân địa phương nếu họ thấy cô đi cùng một người đàn ông lạ mặt. Nausicaa hướng dẫn ông cách tìm đến cung điện xa hoa của Vua Alcinous và khuyên ông hãy vượt qua triều đình để đến ôm gối xin sự giúp đỡ từ hoàng hậu. Đúng lúc mặt trời lặn, họ đến khu rừng linh thiêng. Ulysses dừng lại đó và thành tâm cầu nguyện nữ thần Minerva ban cho ông sự bao dung cùng lòng hiếu khách từ người Phaeacian. Minerva đã lắng nghe lời cầu nguyện của ông nhưng chưa xuất hiện công khai vì sợ Neptune.

Sau khi Nausicaa trở về nhà và bước vào phòng riêng, bà lão Eurymedusa nhóm lửa và chuẩn bị bữa tối cho cô. Cùng lúc đó, Ulysses bắt đầu tiến vào thành phố của người Phaeacian. Nữ thần Minerva đã bao phủ ông trong một lớp sương mù dày đặc để bảo vệ ông khỏi những cái nhìn soi mói hay sự vô lễ của người dân địa phương. Khi Ulysses chuẩn bị bước vào thành phố, Minerva xuất hiện dưới hình dạng một em gái nhỏ mang vò nước. Ulysses nhờ cô bé chỉ đường đến nhà Vua Alcinous. Minerva đồng ý dẫn đường và dặn ông đi yên lặng, không nhìn hay hỏi bất kỳ ai, bởi người Phaeacian rất e ngại người lạ. Ulysses đi theo nữ thần, vừa đi vừa chiêm ngưỡng bến cảng, tàu thuyền cùng những bức tường thành kiên cố của thành phố. Đến trước dinh thự của Vua Alcinous, Minerva khuyên Ulysses hãy dũng cảm bước vào và tìm gặp Hoàng hậu Arete đầu tiên. Nữ thần giải thích về nguồn gốc hoàng gia, cho biết Arete và Alcinous đều là cháu dòng dõi của thần Neptune, đồng thời nhấn mạnh rằng Arete là người phụ nữ vô cùng nhân từ, được cả chồng, con lẫn nhân dân kính trọng như một nữ thần. Nếu Ulysses chiếm được cảm tình của bà, ông sẽ có cơ hội trở về quê hương. Sau đó, Minerva rời Scheria để đi đến Marathon và Athens. Ulysses đứng kinh ngạc trước sự lộng lẫy của cung điện Alcinous với những bức tường bằng đồng, cửa bằng vàng, trụ cửa bằng bạc và hai con chó gác bằng vàng bạc do Vulcan chế tác. Bên ngoài cung điện là một khu vườn rộng bốn mẫu đất xanh tốt quanh năm, tràn ngập các loại cây ăn quả và hoa nở bốn mùa cùng hai dòng nước chảy qua. Ulysses bước qua ngưỡng cửa bronze vào bên trong, nơi các thủ lĩnh Phaeacian đang dâng rượu cúng thần Mercury. Nhờ lớp sương mù của Minerva, ông đi thẳng đến chỗ Arete và Alcinous rồi quỳ xuống ôm lấy gối hoàng hậu. Ngay lúc đó, lớp sương mù tan biến khiến mọi người ngạc nhiên. Ulysses cất lời cầu xin Hoàng hậu Arete và Vua Alcinous giúp đỡ ông sớm trở về quê nhà. Sau khi phát biểu, ông ngồi xuống đống tro bên bếp lửa. Lão anh hùng Echeneus lên tiếng khuyên Vua Alcinous không nên để khách ngồi trong tro bếp mà hãy mời ông ngồi lên ghế tráng bạc, đồng thời dâng rượu và thức ăn. Vua Alcinous liền nắm tay Ulysses, đưa ông lên ngồi ở vị trí của Laodamas, đứa con trai cưng của nhà vua. Ulysses được người hầu dâng nước rửa tay, bánh mì và nhiều món ăn ngon. Vua Alcinous ra lệnh cho Pontonous pha rượu để mọi người cùng dâng cúng thần Jove, người bảo hộ những kẻ hành bang. Sau khi mọi người làm lễ dâng rượu và uống trà, Vua Alcinous tuyên bố sẽ tổ chức một bữa tiệc hiến tế lớn vào sáng hôm sau để thảo luận về việc đưa Ulysses về quê hương an toàn. Ulysses khẳng định ông chỉ là một người phàm phải chịu nhiều đau khổ chứ không phải thần linh xuống thế, và mong muốn duy nhất của ông là được nhìn lại quê nhà trước khi chết. Sau khi các vị khách ra về, Ulysses ở lại trong điện cùng Arete và Alcinous. Hoàng hậu Arete nhận ra bộ quần áo Ulysses đang mặc là do chính bà và các nữ tỳ làm ra nên đã hỏi ông về danh tính và nguồn gốc số trang phục đó. Ulysses kể lại hành trình gian khổ của mình, từ việc bị đắm tàu, lênh đênh chín ngày đến đảo Ogygian của nữ thần Calypso và ở đó suốt bảy năm, cho đến khi được nữ thần cho rời đi trên một chiếc mảng. Ông tiếp tục kể về trận bão do Neptune gây ra, việc ông bơi vào bờ sông, ngủ trong đống lá khô và gặp được công chúa Nausicaa vào chiều hôm sau. Ông khen ngợi sự giúp đỡ chân thành của công chúa cùng việc cô đã cung cấp thức ăn, nước uống và quần áo cho ông. Vua Alcinous trách Nausicaa vì đã không trực tiếp dẫn Ulysses về nhà, nhưng Ulysses đã khéo léo giải thích và nhận lỗi về phần mình do e ngại và e xót sự hiểu lầm. Cảm kích trước sự khôn ngoan của Ulysses, Vua Alcinous bày tỏ mong muốn ông có thể ở lại làm con rể của mình, nhưng khẳng định sẽ không giữ chân ông trái với nguyện vọng và hứa sẽ thu xếp tàu thuyền đưa ông về nhà vào ngày mai. Ulysses vô cùng mừng rỡ và cầu nguyện thần Jove cho những lời hứa của Alcinous trở thành hiện thực. Cuối cùng, Arete ra lệnh cho các nữ tỳ chuẩn bị một chiếc giường êm ái với chăn gấm đỏ ngoài hành lang cho Ulysses. Ulysses tận hưởng giấc ngủ yên bình, trong khi Vua Alcinous và Hoàng hậu Arete lui vào phòng ngủ bên trong cung điện.

Khi bình minh ló rạng, vua Alcinous cùng Ulysses đến khu vực hội họp của người Phaeacian gần các con tàu. Nữ thần Minerva hóa thân thành người phục vụ của Alcinous đi khắp thành phố để kêu gọi người dân đến lắng nghe vị khách lạ vừa trải qua hành trình dài. Để giúp Ulysses ghi điểm trong mắt mọi người, Minerva nâng tầm vóc ông trở nên cao lớn và uy nghi hơn. Khi đám đông tập hợp đông đủ, Alcinous đề nghị chuẩn bị một con tàu mới cùng năm mươi hai thủy thủ trẻ tài giỏi để đưa Ulysses về quê nhà. Vua cũng mời toàn bộ các quan chức và thủy thủ đến cung điện dự yến tiệc mừng. Đội thủy thủ nhanh chóng đưa tàu ra khơi neo đậu rồi kéo về dinh ngự. Nhà vua mổ nhiều cừu, lợn và bò để thiết đãi. Sau bữa ăn, người hát xướng mù Demodocus cất giọng ca về cuộc tranh cãi giữa Ulysses và Achilles. Nghe lại quá khứ đau thương, Ulysses kéo áo che mặt khóc thầm. Nhận ra sự xúc động của vị khách, Alcinous lập tức đề nghị dừng ca hát để chuyển sang thi đấu thể thao. Mọi người cùng kéo ra bãi tập để chứng kiến các cuộc tranh tài chạy đua, đấu vật, nhảy xa, ném đĩa và quyền anh của thanh niên Phaeacian. Sau các phần thi, Laodamas cùng Euryalus tiến lại mời Ulysses tham gia. Ulysses từ chối do tâm trí còn nặng trĩu phiền muộn, nhưng Euryalus lại buông lời xúc phạm, coi ông chỉ là một thương gia tham lam chứ không có tố chất thể thao. Tức giận trước sự hỗn xược đó, Ulysses chỉ trích thái độ của Euryalus rồi lập tức nhặt một chiếc đĩa to và nặng hơn bình thường ném đi xa vượt qua mọi mốc cũ. Nữ thần Minerva trong dạng người nam ra đánh dấu điểm rơi và khẳng định không ai có thể đuổi kịp. Ulysses tiếp tục thách thức mọi người thi đấu các môn ngoại trừ Laodamas vì ông là khách của gia đình anh. Alcinous nhanh chóng xoa dịu không khí, thừa nhận sức mạnh của Ulysses và giải thích rằng người Phaeacian không giỏi đấu vật hay quyền anh nhưng rất mạnh về điền kinh, ca hát, nhảy múa và đi biển. Alcinous cho các vũ công xuất sắc ra biểu diễn và yêu cầu Demodocus gảy đàn hát câu chuyện về cuộc tình lén lút giữa Mars và Venus, việc thần Vulcan giăng bẫy bắt sống hai người và sự giễu cợt của các vị thần Olympus cho đến khi Neptune đứng ra bảo lãnh. Màn nhảy múa tài tình cùng trái bóng màu đỏ của Laodamas và Halius khiến Ulysses thán phục. Alcinous đề nghị mười ba vị lãnh đạo mỗi người tặng Ulysses một bộ quần áo sạch và một tài năng vàng. Euryalus cũng xin lỗi và tặng Ulysses thanh kiếm bằng đồng có vỏ bằng ngà. Ulysses tiếp nhận lời xin lỗi và chúc anh may mắn. Hoàng hậu Arete đóng gói các món quà vào rương gỗ quý, dặn Ulysses dùng nút thắt đặc biệt do Circe dạy để khóa lại. Sau khi tắm rửa, Ulysses gặp công chúa Nausicaa và hứa sẽ luôn ghi nhớ công ơn cứu mạng của cô. Trong bữa tối tiếp theo, Ulysses gửi tặng Demodocus một phần thịt lợn ngon và yêu cầu nghệ sĩ hát về con ngựa gỗ Troy do Epeus chế tạo. Khi nghe lại trận chiến khốc liệt tại thành Troy, Ulysses lại nén đau thương khóc nức nở như người phụ nữ mất chồng trong chiến tranh. Chỉ có Alcinous nhận ra điều này nên ông đã cho dừng tiếng hát. Nhà vua khẳng định mọi nghi lễ và quà tặng đều nhằm tôn trọng vị khách khẩn cầu như anh em ruột thịt. Cuối cùng, Alcinous yêu cầu Ulysses không giấu giếm nữa mà hãy công khai tên tuổi, quê hương, các chặng đường bôn ba cùng lý do khiến ông đau xót khi nghe về số phận của người Danaan tại Troy.

Ulysses lên tiếng xưng danh là con trai của Laertes, quê hương ở hòn đảo Ithaca gập ghềnh nhưng nuôi dưỡng những người con quả cảm. Ông khẳng định tấm lòng luôn hướng về quê nhà dù từng bị các nữ thần Calypso và Circe giữ lại. Tiếp đó, Ulysses bắt đầu kể về những hành trình gian nan từ khi rời thành Troy. Đầu tiên, gió đưa đoàn tàu đến Ismarus của người Cicons. Họ cướp phá thành phố và chia của cải, nhưng quân sĩ không nghe lời rút lui của Ulysses mà ở lại ăn uống phung phí. Người Cicons gọi tiếp viện từ đất liền tràn xuống đánh trả, khiến mỗi tàu của Ulysses tổn thất sáu người trước khi mở đường máu tháo chạy. Tiếp đó, cơn bão lớn do Jove nổi lên đánh nát cánh buồm, buộc họ phải ghé vào bờ nghỉ ngơi hai ngày. Khi ra khơi lại, gió Bắc và hải lưu tại mũi Malea tiếp tục đẩy họ chệch hướng chín ngày trên biển. Đến ngày thứ mười, đoàn người cập bến đất nước của những người ăn hoa sen. Ulysses cử ba người đi thám sát và họ được dân bản địa cho ăn thứ hoa sen kỳ diệu. Loại hoa này khiến ai ăn vào cũng quên mất quê hương và chỉ muốn ở lại. Ulysses phải ép buộc, kéo ba người lính khóc lóc trở lại tàu rồi trói dưới ghế ngồi, đồng thời ra lệnh cho những người còn lại khẩn trương giương buồm ra khơi. Tiếp tục hành trình, họ đến vùng đất của loài Cyclopes độc đoán, những kẻ sống trong hang núi và không trồng trọt hay tuân theo luật pháp. Ngay sát đó là một hòn đảo hoang sơ đầy dê rừng, có đồng cỏ xanh tươi và cảng biển an toàn. Ulysses cùng đoàn tàu cập bờ trong đêm tối sương mù, rồi đi săn dê làm tiệc ăn mừng cùng số rượu mang theo từ Ismarus. Hôm sau, ông mang một tàu cùng mười hai người lính giỏi tiến vào đất liền để thăm dò. Họ tìm thấy hang đá lớn của gã khổng lồ Polyphemus, một kẻ thô bạo sống cô độc cùng đàn cừu và dê. Dù quân sĩ van xin lấy phô mai cùng súc vật rồi rút ngay, Ulysses vẫn quyết định ở lại để nhận quà hiếu khách. Khi Polyphemus trở về, hắn bịt kín cửa hang bằng một tảng đá khổng lồ. Hắn phát hiện ra nhóm người, bắt hai người lính đập chết rồi ăn thịt sa mạn. Sáng hôm sau, gã tiếp tục ăn thịt thêm hai người rồi lùa đàn cừu ra ngoài và chặn cửa lại. Ulysses nảy ra kế hoạch dùng một khúc gỗ ô liu vót nhọn, nung nóng trong lửa. Tối đến, sau khi Polyphemus ăn thịt thêm hai người lính, Ulysses chuốc cho gã uống ba bát rượu mạnh mang theo. Khi gã hỏi tên, Ulysses khôn khéo xưng tên là Noman. Polyphemus hứa sẽ đáp lễ bằng cách ăn thịt Noman cuối cùng, rồi gục xuống ngủ mê do say rượu. Ulysses cùng bốn người lính đâm khúc gỗ rực đỏ vào mắt Polyphemus rồi xoay tròn, khiến con mắt gã nổ tung. Polyphemus gào thét thảm thiết làm các Cyclopes xung quanh chạy đến hỏi thăm, nhưng khi gã kêu lên rằng Noman đang sát hại mình bằng mưu mẹo, họ cho rằng gã bị thần linh trừng phạt nên bỏ đi. Đêm đó, Ulysses trói mỗi người lính dưới bụng ba con cừu, còn bản thân ông bám vào bụng con cừu đực đầu đàn. Sáng ra, Polyphemus sờ lưng từng con súc vật nhưng không phát hiện ra người giấu bên dưới, nhờ đó Ulysses cùng các đồng đội thoát ra ngoài an toàn và lùa đàn súc vật xuống tàu. Khi ra khơi, Ulysses cất tiếng chế giễu khiến Polyphemus tức giận ném một đỉnh núi xuống biển làm sóng đẩy tàu ngược vào bờ. Dù quân sĩ van xin dừng lại, Ulysses vẫn kiêu hãnh hô to tên thật của mình. Polyphemus bàng hoàng nhớ lại lời tiên tri cũ của Telemus và cất lời cầu nguyện cha mình là thần Neptune khiến Ulysses không bao giờ về được nhà, hoặc nếu về được thì phải chịu muôn vàn đắng cay.

Ulysses cùng các đồng đội tiếp tục hải trình và đặt chân đến đảo Aeolian, nơi sinh sống của thần Aeolus cùng gia đình. Vị thần nồng hậu đón tiếp đoàn người suốt một tháng để lắng nghe những câu chuyện về cuộc chiến thành Troy. Khi Ulysses ngỏ ý muốn lên đường, Aeolus đã nhốt các luồng gió dữ vào một chiếc bao da bò thắt chặt bằng dây bạc, chỉ thả luồng gió Tây thuận lợi để giúp thuyền mau chóng về quê nhà. Sau chín ngày đêm thuận buồm xuôi gió, quê hương Ithaca đã hiện ra ngay trước mắt khiến Ulysses kiệt sức và thiếp đi. Lúc này, các thủy thủ nổi lòng tham và nghi ngờ trong bao da chứa đầy vàng bạc do Aeolus ban tặng. Họ lén mở chiếc bao ra, làm các luồng gió cuồng phong thoát ra ngoài và tạo nên cơn bão lớn thổi bạt đoàn thuyền trở lại đảo Aeolian. Khi Ulysses quay lại van xin sự giúp đỡ, thần Aeolus tức giận xua đuổi ông vì cho rằng ông là kẻ bị thần linh nguyền rủa. Rời khỏi đảo Aeolian trong đau thương, đoàn người chèo thuyền suốt sáu ngày đêm và tới Telepylus, vùng đất của tộc người khổng lồ Laestrygonian. Ulysses cẩn thận buộc con tàu của mình ở phía ngoài hải cảng, trong khi tất cả các thuyền còn lại đều đỗ sát nhau ở bên trong. Ulysses cử ba người vào đất liền trinh sát và họ gặp con gái của vua Antiphates. Cô ta dẫn họ về nhà, nơi họ hãi hùng đối mặt với người vợ khổng lồ to lớn như một ngọn núi. Ngay lập tức, Antiphates xuất hiện, tóm lấy một thủy thủ và làm thịt ông ta ngay tại chỗ. Hai người còn lại tháo chạy nhưng Antiphates hô hào hàng ngàn người khổng lồ đuổi theo. Chúng ném những tảng đá khổng lồ từ trên vách đá làm đắm các con tàu và dùng giáo xiên các thủy thủ như xiên cá để ăn thịt. Ulysses nhanh trí rút gươm chặt dây neo, thúc giục các thủy thủ trên tàu mình chèo tháo chạy ra biển khơi, trở thành những người duy nhất sống sót. Đoàn người đau đớn tiến đến đảo Aeaean, nơi ở của nữ thần Circe. Sau hai ngày nghỉ ngơi, Ulysses tự mình đi thám hiểm, săn được một con hươu lớn mang về làm thức ăn cho đồng đội và phát hiện ra ngọn khói bốc lên từ nhà Circe. Ông chia đoàn thành hai nhóm và bốc thăm để Eurylochus dẫn hai mươi hai người tiến vào rừng. Tại tòa lâu đài bằng đá, họ bắt gặp các loài sư tử và muông thú dữ tợn nhưng đã bị làm cho ngoan ngoãn. Circe đón tiếp các thủy thủ, cho họ uống thức ăn pha chất độc rồi dùng gậy phép biến họ thành heo, nhốt vào chuồng. Chỉ có Eurylochus nghi ngờ ở lại bên ngoài nên tháo chạy về báo tin cho Ulysses. Ulysses lập tức lên đường giải cứu đồng đội. Trên đường đi, thần Mercury xuất hiện trao cho Ulysses loài thảo dược thần kỳ tên là Moly để chống lại phép thuật, đồng thời hướng dẫn ông cách khống chế nữ thần. Khi Circe cho Ulysses uống thuốc độc và dùng gậy đập, phép thuật hoàn toàn vô hiệu. Ulysses rút gươm dọa dẫm khiến Circe kinh hãi van xin, thề không hại ông và mời ông lên giường cùng bà. Sau đó, Ulysses bắt nữ thần thề giải trừ phép thuật cho các đồng đội. Circe biến các con heo trở lại thành người, giúp họ trẻ trung và đẹp đẽ hơn trước. Cả đoàn tụ họp và sống trên đảo của Circe suốt một năm. Khi các thủy thủ giục giã ra về, Circe đồng ý nhưng cho biết họ phải đi xuống cõi âm Phủ của Hades để thỉnh giáo linh hồn nhà tiên tri mù Teiresias. Bà hướng dẫn chi tiết cách chèo thuyền qua đại dương, cách thực hiện các lễ tế bằng máu động vật và thảo dược để gọi các linh hồn. Khi bình minh xuất hiện, chàng thanh niên Elpenor do say rượu nằm trên mái nhà đã ngã xuống gãy cổ chết. Ulysses đánh thức đồng đội, thông báo về hành trình nguy hiểm xuống cõi âm Phủ khiến mọi người đau đớn khóc lóc, rồi tất cả cùng tiến ra bờ biển để chuẩn bị lên đường.

Ulysses cùng đồng đội rời đảo của Circe và thuận gió bơi thuyền đến vùng đất của người Cimmerian nằm trong sương mù và bóng tối vĩnh cửu. Đến đúng vị trí chỉ dẫn, Ulysses đào rãnh, thực hiện lễ cúng bằng mật ong, sữa, rượu, nước và bột lúa mạch, rồi cắt cổ hai con cừu để máu chảy xuống rãnh nhằm chiêu mộ các linh hồn. Rất nhiều bóng ma từ Erebus hiện lên kéo đến quanh rãnh máu khiến Ulysses hoảng sợ, nhưng ông tuốt kiếm canh giữ không cho linh hồn nào uống máu trước khi hò hẹn với nhà tiên tri Teiresias. Linh hồn đầu tiên tiếp cận là Elpenor, người đồng đội vừa thiệt mạng do ngã gãy cổ từ mái nhà của Circe mà chưa kịp an táng. Elpenor van xin Ulysses khi trở lại đảo Aeaean hãy làm lễ thiêu, đắp mộ bên bờ biển và cắm mái chèo của anh lên đó để tưởng nhớ, Ulysses liền hứa sẽ thực hiện đầy đủ. Sau đó, ông thấy linh hồn người mẹ quá cố là Anticlea nhưng đành nén đau thương ngăn bà lại để chờ Teiresias. Nhà tiên tri Teiresias xuất hiện, uống máu cúng và đưa ra lời phỏng đoán về chuyến trở về Ithaca. Ông cảnh báo Neptune đang nổi giận vì Ulysses làm mù mắt con trai thần, đồng thời dặn dò tuyệt đối không được xâm phạm đàn súc vật của thần Mặt Trời tại đảo Thrinacia. Nếu đàn súc vật bị hại, tàu và đồng đội sẽ bị tiêu diệt, còn Ulysses sẽ trải qua muôn vàn gian khổ, phải về nhà trên tàu của người khác và đối mặt với đám cầu hôn đang tàn phá tài sản. Teiresias chỉ cách cho ông tiêu diệt đám cầu hôn, thực hiện chuyến đi xa vào đất liền tế lễ thần Neptune để được hưởng tuổi già yên bình. Sau khi nghe tiên tri, Ulysses cho mẹ mình uống máu. Anticlea nhận ra con, chia sẻ nỗi đau lòng thương nhớ con mà chết, đồng thời cập nhật tình hình gia cảnh ở quê nhà với người cha Laertes sống cơ cực và người con Telemachus vẫn giữ được điền sản. Ulysses ba lần cố ôm mẹ nhưng chỉ chạm vào hư vô. Tiếp đó, thần Proserpine cho linh hồn các quý bà và con gái của những nhân vật kiệt xuất hiện lên. Ulysses lần lượt gạn hỏi và nghe câu chuyện của Tyro, Antiope, Alcmena, Epicaste, Chloris, Leda, Iphimedeia, cùng nhiều người phụ nữ khác. Đến đây, Ulysses dừng kể để xin đi ngủ, nhưng Vua Alcinous và Hoàng hậu Arete của người Phaeacian khâm phục tài kể chuyện nên đã tặng thêm quà và yêu cầu ông tiếp tục tường thuật những hùng gia ông từng gặp dưới âm phủ. Ulysses tiếp tục kể về cuộc gặp với Agamemnon, người cay đắng xót xa thuật lại vụ ám sát dã man do chính người vợ Clytemnestra và Aegisthus gây ra ngay trong tiệc đón mừng. Agamemnon khuyên Ulysses nên cẩn trọng, không nên tin tưởng tuyệt đối vào phụ nữ và nên bí mật trở về nhà. Tiếp theo, linh hồn Achilles xuất hiện cùng Patroclus, Antilochus và Ajax. Achilles bộc bạch rằng thà làm kẻ tôi tớ trên trần gian còn hơn làm vua của muôn hình bóng dưới cõi chết, rồi vui mừng khi nghe Ulysses ca ngợi chiến công hiển hách của con trai mình là Neoptolemus. Trong khi đó, linh hồn Ajax vẫn oán hận Ulysses vì tranh chấp bộ áo giáp của Achilles ngày trước nên đã quay lưng đi thẳng dù Ulysses cố làm hòa. Sau cùng, Ulysses nhìn thấy vua Minos ngồi phán xét các linh hồn, thợ săn Orion trên đồng cỏ asphodel, cùng Tityus đang chịu hình phạt.

Sau khi trở về từ cõi âm, Ulysses cùng các thủy thủ kéo tàu lên bờ biển đảo Aeaea và nghỉ ngơi chờ rạng đông. Khi bình minh lên, Ulysses cử người đến nhà Circe lấy thi thể của Elpenor. Họ chặt gỗ trên bán đảo jut out ra biển, khóc thương rồi hỏa táng thi thể cùng giáp trụ của ông thành tro tForeground. Họ đắp một mộ gò, dựng đá đánh dấu và cắm chiếc mái chèo mà Elpenor từng dùng lên đỉnh mộ. Biết đoàn người đã trở về an toàn từ cõi Hades, Circe khoác trang phục đẹp cùng các nữ tì mang bánh mì, thịt và rượu vang đến. Bà khen ngợi lòng dũng cảm của họ khi sống sót trở về từ cõi chết và mời cả đoàn ở lại dùng tiệc suốt ngày hôm đó. Circe hứa sẽ chỉ dẫn cho Ulysses lộ trình tiếp theo để tránh mọi tai ương trên biển lẫn trên đất liền. Đêm đó, khi các thủy thủ đã ngủ bên dây cáp đuôi tàu, Circe nắm tay Ulysses đưa ông ra ngồi riêng một chỗ và lắng nghe ông kể lại những cuộc phiêu lưu. Sau đó, bà căn dặn ông chi tiết về những nguy hiểm sắp đối mặt. Đầu tiên, Circe cảnh báo về các Siren, những kẻ dùng tiếng hát mê hoặc thu hút mọi người du hành đi ngang qua. Những ai vô tình nghe tiếng hát của họ sẽ không bao giờ được trở về nhà với vợ con, bởi các Siren ngồi trên đồng cỏ xanh hát đến chết và xung quanh đầy xương thịt thối rữa của các nạn nhân. Bà chỉ dẫn Ulysses bịt tai toàn bộ thủy thủ bằng sáp ong, nhưng nếu bản thân ông muốn nghe thì phải bảo thủy thủ buộc đứng mình vào cột buồm. Nếu Ulysses van xin hay ra lệnh thả ra, các thủy thủ phải buộc chặt ông hơn nữa. Sau khi vượt qua Siren, Ulysses phải chọn một trong hai con đường. Con đường thứ nhất đi qua những tảng đá treo lơ lửng gọi là Wanderers, nơi sóng biển Amphitrite đánh dữ dội đến mức ngay cả chim chóc hay những con bồ câu đưa thần thức ăn cho Jove cũng không thể bay qua mà không bị đá cướp đi một con. Chưa con tàu nào thoát khỏi đây trừ tàu Argo nhờ được Juno dẫn đường. Con đường thứ hai đi qua giữa hai ngọn núi đá. Ngọn núi cao reaching tận trời luôn bị mây đen bao phủ, trơn bóng đến mức không ai có thể leo lên. Ở giữa núi có một hang động hướng về phía Tây, nơi quái vật Scylla ẩn nấp. Scylla có mười hai chân dị dạng, sáu chiếc cổ cực dài với sáu cái đầu mang ba hàng răng nhọn. Nó liên tục thò đầu ra săn cá heo, cá mập và sẽ lao xuống bắt mất sáu thủy thủ cùng lúc trên mỗi con tàu đi qua. Ngọn núi đá còn lại thấp hơn, cách núi kia một tầm bắn cung, trên đỉnh có một cây sung lớn nở đầy lá và bên dưới là vũng xoáy Charybdis. Ba lần một ngày, Charybdis hút nước biển xuống rồi lại phun ra. Circe khuyên Ulysses tuyệt đối không được ở đó lúc nước bị hút xuống và phải điều khiển tàu đi sát về phía Scylla để chấp nhận mất sáu người thay vì đắm toàn bộ con tàu. Khi Ulysses hỏi liệu có cách nào đánh lại Scylla, Circe mắng ông là kẻ liều lĩnh luôn muốn chiến đấu ngay cả với thần linh. Bà khẳng định Scylla là quái vật tàn bạo bất tử, không thể đánh bại và cách duy nhất là chèo qua thật nhanh, đồng thời cầu xin mẹ của nó là Crataiis ngăn nó tấn công lần thứ hai. Sau đó, họ sẽ đến đảo Thrinacia, nơi chăn thả bảy đàn bò và bảy đàn cừu của thần Mặt Trời Hyperion do hai con gái Phaethusa và Lampetie trông nom. Circe dặn nếu không xâm hại đến đàn gia súc thì họ có thể về đến Ithaca sau nhiều gian khổ, nhưng nếu đụng đến chúng, con tàu và toàn bộ thủy thủ sẽ bị tiêu diệt, còn Ulysses sẽ trở về muộn màng trong cảnh trắng tay. Sáng hôm sau, Circe trở vào đất liền còn Ulysses cho tàu nhổ neo ra khơi dưới sự hỗ trợ của luồng gió thuận do Circe gửi đến. Ulysses triệu tập các thủy thủ và truyền đạt lại lời tiên đoán của Circe. Khi đến gần đảo Siren, gió đột ngột lặng ngắt. Các thủy thủ hạ cánh buồm và cầm mái chèo. Ulysses dùng kiếm cắt một tảng sáp lớn, nhào mềm dưới ánh nắng mặt trời rồi bịt tai từng người. Các thủy thủ buộc Ulysses đứng thẳng vào cột buồm bằng những sợi dây thừng chắc chắn. Khi tàu đi vào phạm vi nghe tiếng, các Siren cất tiếng hát ngọt ngào mời gọi Ulysses ở lại để lắng nghe tri thức về chiến tranh Troia và mọi sự kiện trên thế giới. Bị mê hoặc, Ulysses nhíu mày ra hiệu cho thủy thủ cởi trói, nhưng Eurylochus và Perimedes lập tức đứng dậy buộc ông chặt hơn bằng nhiều vòng dây bổ sung. Chỉ khi đã đi xa khỏi tầm tiếng hát, các thủy thủ mới tháo sáp bịt tai và cởi trói cho Ulysses. Ngay sau khi qua đảo Siren, cả đoàn nhìn thấy sóng lớn phun bọt và nghe tiếng gầm rú dữ dội của biển cả. Các thủy thủ sợ hãi buông rời mái chèo khiến con tàu khựng lại. Ulysses đi lại động viên từng người, nhắc lại việc lòng dũng cảm và trí tuệ của ông từng giúp họ thoát khỏi hang Cyclops. Ông ra lệnh cho người cầm lái chèo tránh xa vùng nước xoáy và điều khiển tàu đi sát ngọn núi đá. Ulysses quyết định giấu kín thông tin về Scylla vì sợ các thủy thủ hoảng loạn bỏ chèo và trốn xuống khoang tàu. Tuy nhiên, ông lại làm trái lời Circe khi mặc giáp, cầm hai cây giáo đứng ở mũi tàu canh chừng. Khi tiến vào eo biển, họ chứng kiến Charybdis phun nước sôi trào như nồi nước khổng lồ trên lửa lớn, làm bọt nước bắn lên tận đỉnh núi, rồi lại hút nước xuống làm lộ ra đáy biển đen kịt đầy cát bùn. Trong lúc mọi người đang khiếp sợ nhìn Charybdis, Scylla bất ngờ lao xuống chộp lấy sáu thủy thủ giỏi nhất. Ulysses chỉ kịp nhìn thấy tay chân họ chao đảo trên không trung và nghe tiếng họ gào thét gọi tên ông lần cuối trước khi bị quái vật lôi vào hang ăn thịt. Sau khi vượt qua khe hẹp, con tàu đến đảo Thrinacia. Mặc dù Ulysses nhắc lại lời cảnh báo của Teiresias và Circe để yêu cầu đoàn tàu bỏ qua hòn đảo, Eurylochus đã phản ứng gay gắt. Eurylochus cho rằng Ulysses làm bằng sắt nên không biết mệt, đồng thời chỉ ra rằng các thủy thủ đã kiệt sức và bão đêm có thể đắm tàu. Được toàn bộ quân sĩ ủng hộ, Eurylochus ép Ulysses phải đồng ý cho nghỉ lại trên bờ. Ulysses chấp nhận với điều kiện tất cả phải thề không được giết hại bất kỳ con bò hay con cừu nào trên đảo mà chỉ dùng lương thực do Circe cung cấp. Họ lập thệ rồi neo tàu gần nguồn nước ngọt, nấu ăn và khóc thương sáu đồng đội bị Scylla ăn thịt trước khi ngủ thiếp đi. Đêm đó, Jove nổi trận giông tố lớn bao phủ cả đất liền lẫn biển cả. Rạng sáng, họ kéo tàu vào một hang động của các nữ thần biển. Ulysses một lần nữa nhắc nhở thủy thủ không được đụng đến gia súc của thần Mặt Trời. Gió nam và gió đông tiếp tục thổi suốt một tháng khiến họ không thể ra khơi. Khi lương thực và rượu cạn kiệt, các thủy thủ phải đi bắt chim và câu cá để chống đói. Một ngày nọ, Ulysses đi sâu vào đất liền để cầu nguyện các thần linh tìm đường thoát. Sau khi rửa tay và cầu nguyện các vị thần trên đỉnh Olympus, ông bị các thần cho rơi vào một giấc ngủ sâu. Trong lúc đó, Eurylochus xúi giục các thủy thủ giết những con bò tốt nhất để làm lễ tế thần, hứa rằng khi về đến Ithaca sẽ xây một đền thờ lớn cho thần Mặt Trời. Eurylochus tuyên bố thà chết đuối ngoài biển còn hơn chết dần chết mòn vì đói trên đảo vắng. Mọi người đồng tình, bắt những con bò đang ăn gần đó, dùng chồi sồi thay cho bột lúa mạch để làm lễ tế rồi mổ thịt nướng. Khi tỉnh dậy và quay lại bờ biển, Ulysses ngửi thấy mùi thịt nướng và cất tiếng than khóc các vị thần vì đã đẩy ông vào giấc ngủ. Cùng lúc đó, Lampetie chạy đến báo cho thần Mặt Trời Hyperion về việc đàn bò bị giết. Thần Mặt Trời giận dữ yêu cầu Jove cùng các thần trừng phạt đoàn người của Ulysses, dọa sẽ xuống cõi Hades chiếu sáng cho người chết nếu không được đền bù. Jove hứa sẽ dùng sét đánh nát con tàu của họ ngay khi ra biển. Ulysses quay lại trách mắng từng thủy thủ nhưng mọi chuyện đã quá muộn. Các vị thần bắt đầu hiện điềm lạ khi những bộ da bò tự bò xung quanh, thịt trên xiên nướng kêu lên như tiếng bò rống. Các thủy thủ tiếp tục ăn thịt bò suốt sáu ngày. Đến ngày thứ bảy, bão ngưng và họ nhổ neo ra khơi. Khi tàu ra xa bờ, Jove giăng mây đen mịt mù trên không trung. Một trận gông tố dữ dội từ phía Tây ập đến làm gãy cột buồm. Cột buồm rơi đè nát sọ người cầm lái khiến ông ngã văng xuống biển. Ngay sau đó, Jove phóng sét đánh trúng con tàu khiến nó bốc cháy mùi lưu huỳnh. Toàn bộ thủy thủ bị hất văng xuống biển và bỏ mạng. Ulysses bám vào lườn tàu cho đến khi sóng đánh tan phần thân, ông dùng dây da bò buộc cột buồm vào sống tàu làm mảng rồi ngồi lên để gió cuốn đi. Cơn gió nam quay trở lại thổi ông suốt đêm về phía Charybdis. Rạng sáng, ông đến nơi đúng lúc Charybdis đang hút nước. Ulysses nhanh trí nhảy lên bám chặt vào cành một cây sung lớn như một con dơi, kiên nhẫn đu mình chờ đợi vũng xoáy nhả chiếc mảng ra. Khi chiếc mảng nổi lên lại, ông thả mình xuống biển ngay bên cạnh rồi leo lên chèo bằng tay thoát hiểm. Nhờ Jove che chở, Scylla đã không phát hiện ra ông. Ulysses lênh đênh suốt chín ngày trước khi dạt vào đảo Ogygia của nữ thần Calypso vào đêm thứ mười.

Phần văn bản được cung cấp bao gồm các chương từ BOOK XIII đến BOOK XXIV, tiếp theo là phần chú thích FOOTNOTES và toàn bộ thỏa thuận bản quyền THE FULL PROJECT GUTENBERG™ LICENSE. Nội dung này đại diện cho các thành phần cấu trúc và pháp lý cuối cùng của một văn bản điện tử được phân phối thông qua Dự án Gutenberg. Không có nội dung tường thuật, cốt truyện hay thông tin tiểu thuyết nào xuất hiện trong các phần chương được liệt kê. Phần chú thích cung cấp các thông tin bổ sung hoặc tài liệu tham khảo kỹ thuật liên quan đến các phần trước của tài liệu gốc. Trong khi đó, văn bản về giấy phép trình bày các điều khoản pháp lý, quyền lợi, giới hạn trách nhiệm cũng như các quy định về việc sao chép và phân phối lại tài liệu. Toàn bộ tài liệu tập trung hoàn toàn vào việc quản lý bản quyền và định dạng hệ thống lưu trữ thay vì phát triển nội dung văn học hay nghệ thuật.

Roi khỏi cảng biển, Ulysses men theo con đường gồ ghề qua vùng đồi núi rậm rạp để tìm đến túp lều của Eumaeus, người quản lợn cần mẫn và trung thành nhất của ông. Eumaeus đã tự tay xây dựng khu chuồng lợn rộng rãi, kiên cố bằng đá và gai nhọn trong thời gian chủ vắng nhà. Khi Ulysses tiến lại gần, bốn con chó giữ nhà dữ tợn lao ra tấn công, nhưng ông nhanh trí ngồi xuống buông gậy, còn Eumaeus kịp thời lao ra ném đá xua đuổi đàn chó. Nhận ra người ăn xin già nua trước mắt, Eumaeus ân cần mời ông vào túp lều đơn sơ, rải thảm lá mục cùng tấm da dê dày cho ông ngồi. Người quản lợn than thở về số phận hẩm hiu của mình khi phải chăm sóc đàn lợn cho bọn cầu hôn phung phí, trong khi người chủ kính yêu Ulysses có thể đang chịu đói khát ở xứ người hoặc đã bỏ mạng. Eumaeus mổ hai con lợn sữa, nướng trên bếp lửa và rót rượu nho mời khách. Ông bức xúc kể về sự tàn phá, ăn uống vô độ của lũ cầu hôn cướp đoạt tài sản nhà Ulysses, đồng thời khẳng định lòng trung thành tuyệt đối với người chủ cũ. Khi nghe Eumaeus nói về nỗi đau mất chủ, Ulysses trấn an và đưa ra lời thề rằng Ulysses chắc chắn sẽ trở về ngay trong năm nay để trừng phạt kẻ xấu. Tuy nhiên, Eumaeus tỏ ra hoài nghi vì đã quá nhiều kẻ lang thang đến đây phao tin đồn nhảm nhằm lừa gạt quần áo và thức ăn từ Queen Penelope. Eumaeus khuyên khách ngừng nhắc lại chuyện này để tránh gây thêm đau lòng, đồng thời bày tỏ sự lo lắng cho cậu chủ trẻ Telemachus, người vừa sang Pylos tìm tin tức của cha và đang bị bọn cầu hôn giăng bẫy phục kích. Đáp lại lời truy hỏi về thân thế, Ulysses bịa ra một câu chuyện dài rằng ông là người Crete, con của một nô thiếp, từng lãnh đạo chín cuộc chiến trên biển và chiến đấu chín năm ở Troia. Ông kể tiếp về thất bại cay đắng tại Ai Cập, những năm tháng bị lừa sang Phoenicia, trận đắm tàu thảm khốc do sét đánh của Jove khiến ông trôi dạt đến Thesprotia, rồi bị thủy thủ phản bội bán làm nô lệ trước khi trốn thoát lên bãi biển Ithaca. Trong câu chuyện giả tưởng, ông khẳng định từng nghe King Pheidon ở Thesprotia nhắc đến việc Ulysses đang đi thỉnh kinh tại Dodona và sắp sửa về nhà. Mặc dù rất xúc động trước câu chuyện ly kỳ của khách, Eumaeus vẫn từ chối tin vào tin tức liên quan đến Ulysses. Ulysses bèn đề nghị một giao kèo rằng nếu chủ nhà trở về, Eumaeus phải tặng ông một bộ y phục và đưa ông đến Dulichium, còn nếu không ông sẵn sàng bị đẩy xuống vực sâu, nhưng Eumaeus từ chối vì không muốn phạm tội hiếu khách đối với thần Jove. Khi đêm xuống, các phụ tá chăn lợn trở về. Eumaeus chọn một con lợn rừng năm tuổi mổ thịt tế thần Mercury và các nữ thần rừng, chia phần thịt lưng ngon nhất cho Ulysses khiến ông rất hài lòng. Đêm đó trời bão bùng, mưa to và gió lạnh. Nhằm thử lòng tốt của Eumaeus, Ulysses kể lại câu chuyện phao tin giả thời chiến tranh Troia để được trao chiếc áo khoác của Thoas. Hiểu được ý khách, Eumaeus khen ngợi câu chuyện và lấy tấm áo khoác dự phòng dày dặn phủ lên người Ulysses, rồi thu xếp chỗ ngủ cho ông bên bếp lửa. Sau đó, Eumaeus khoác áo da dê, mang theo gậy và kiếm ra ngủ ngoài hang đá cùng đàn lợn để bảo vệ tài sản cho chủ.

Minerva tìm đến Sparta hối thúc Telemachus lập tức trở về Ithaca để bảo vệ tài sản và ngăn mẹ ông, Penelope, kết hôn với Eurymachus. Nữ thần cũng cảnh báo việc bọn cầu hôn đang giăng bẫy phục kích ông ở eo biển giữa Ithaca và Samos, khuyên ông cho tàu đi đêm và ghé túp lều của người chăn lợn Eumaeus trước khi vào thành phố. Rạng sáng, Telemachus thỉnh cầu Menelaus cho phép ra về. Menelaus cùng Helen và Megapenthes hiếu khách chuẩn bị tiệc chia tay và tặng ông nhiều món quà quý giá, gồm một chiếc vạc bạc viền vàng do Vulcan chế tác và chiếc áo ximây thêu tay lộng lẫy do chính Helen dệt. Khi Telemachus chuẩn bị lên xe ngựa cùng Pisistratus, một con chim ưng tha con ngỗng trắng bay qua bên phải. Helen điềm báo đây là dấu hiệu Ulysses sắp trở về trả thù bọn cầu hôn. Sau khi nghỉ đêm tại Pherae, họ đến Pylos. Telemachus xin Pisistratus đưa thẳng ông ra tàu để tránh bị Vua Nestor giữ lại. Tại bến cảng, một nhà tiên tri đang bị truy nã tên là Theoclymenus, dòng dõi Melampus, đến xin Telemachus cho đi cùng để trốn khỏi sự săn đuổi từ gia tộc kẻ ông lỡ tay giết ở Argos. Telemachus đồng ý tiếp nhận khách và cho tàu nhổ neo khơi bọt ra đi dưới sự bảo hộ của Minerva. Cùng lúc đó tại túp lều trên đảo Ithaca, Ulysses giả vờ muốn vào thành phố xin ăn và phục vụ bọn cầu hôn nhằm thử lòng Eumaeus. Eumaeus can ngăn quyết liệt, khẳng định tàn bạo của lũ cầu hôn sẽ đẩy ông vào nguy hiểm, đồng thời mời ông ở lại cho đến khi Telemachus trở về. Qua cuộc trò truyện, Eumaeus kể cho Ulysses nghe về cái chết do thương nhớ con của người mẹ Anticlea và nỗi đau lòng cô đơn của người cha già Laertes. Trả lời thắc mắc của Ulysses về thân thế mình, Eumaeus kể rằng ông vốn là hoàng tử đảo Syra, con trai Vua Ctesius. Khi còn nhỏ, ông bị một nữ tì người Phoenicia thông đồng với nhóm thương nhân dụ dỗ mang theo lên tàu để bán kiếm tiền. Trên chuyến hành trình, người nữ tì bị thần Diana đánh chết, còn Eumaeus bị mang đến Ithaca và được Laertes mua lại rồi nuôi dưỡng tử tế. Ulysses bày tỏ sự cảm thông trước số phận lận đận nhưng tràn đầy may mắn của Eumaeus khi gặp được người chủ tốt. Sáng hôm sau, tàu của Telemachus cập bờ Ithaca an toàn. Telemachus bảo thủy thủ đưa tàu về cảng chính, còn ông lên bờ đi thăm trang trại. Khi Theoclymenus lo lắng hỏi nơi trú ngụ, Telemachus ban đầu định giới thiệu đến nhà Eurymachus vì tình thế gia đình mình phức tạp. Đúng lúc đó, một con chim cắt tha chim bồ câu bay qua bên phải, rụng lông xuống giữa Telemachus và con tàu. Theoclymenus khẳng định đây là điềm lành từ thần linh, báo hiệu dòng họ của Telemachus sẽ trị vì Ithaca mãi mãi. Telemachus vui mừng và gửi gắm Theoclymenus cho người bạn đồng hành trung thành Piraeus chăm sóc chu đáo tại nhà riêng. Sau đó, Telemachus cầm giáo đi bộ về phía túp lều của Eumaeus theo đúng lời dặn của nữ thần Minerva.

Rạng sáng, Telemachus tới túp lều của Eumaeus. Đàn chó giữ nhà vẫy đuôi mừng rỡ mà không sủa, báo hiệu sự xuất hiện của cậu chủ trẻ. Eumaeus vô cùng mừng rỡ, ôm hôn Telemachus như một người cha đón đứa con duy nhất trở về sau mười năm biền biệt. Telemachus bước vào túp lều, từ chối chỗ ngồi do vị khách ăn xin già nua Ulysses nhường và ngồi lên tấm da cừu do Eumaeus chuẩn bị. Sau khi dùng bữa, Telemachus hỏi về thân thế người khách lạ. Eumaeus giải thích ông là người Crete đang chạy trốn và gửi gắm vị khách này cho Telemachus. Telemachus bày tỏ sự lo lắng vì bản thân còn quá trẻ, khó có thể bảo vệ khách khỏi bọn cầu hôn hống hách tại nhà mình, nên đề nghị cung cấp quần áo, vũ khí và lương thực cho ông ở lại túp lều. Ulysses giả vờ lên tiếng phẫn nộ trước sự ngang ngược của lũ cầu hôn và ước mình trẻ lại để ra tay trừng phạt chúng. Telemachus bộc bạch rằng ông là con một, gia cảnh yếu thế nên không thể ngăn cản bọn cầu hôn từ các đảo xung quanh đang xâu xé tài sản. Sau đó, Telemachus bảo Eumaeus bí mật vào thành báo tin an toàn cho Penelope rồi trở lại ngay, không gạt ngang qua thăm Laertes. Ngay khi Eumaeus rời đi, Minerva hiện ra bên ngoài túp lều, ra hiệu cho Ulysses bước ra và dùng gậy phép biến ông trở lại vẻ trẻ trung, uy nghi với trang phục sạch sẽ. Khi Ulysses quay lại túp lều, Telemachus ngỡ ngàng, tưởng ông là một vị thần. Ulysses rơi nước mắt thừa nhận mình chính là cha của ông, trở về sau hai mươi năm phiêu bạt. Hai cha con ôm nhau khóc nức nở. Sau giây phút xúc động, Ulysses kể lại việc được người Phaeacia đưa về Ithaca cùng nhiều châu báu và cho biết kế hoạch diệt trừ lũ cầu hôn. Telemachus lo lắng vì số lượng kẻ thù quá đông, bao gồm hơn một trăm thanh niên quý tộc cùng gia nhân. Ulysses trấn an rằng họ có sự giúp sức mạnh mẽ từ Jove và Minerva. Ông dặn Telemachus ngày mai cứ về nhà trước, còn ông sẽ được Eumaeus dẫn vào thành trong lớp áo ăn xin. Ulysses căn dặn con trai phải kiềm chế khi thấy ông bị sỉ nhục, chờ hiệu lệnh của ông để gom toàn bộ binh khí trong nhà cất vào kho, chỉ để lại hai bộ khí giới cho hai cha con, đồng thời phải giữ kín bí mật Ulysses đã trở về. Trong khi đó, chiếc tàu chở Telemachus từ Pylos cập cảng Ithaca. Sứ giả trên tàu và Eumaeus cùng tới hoàng cung báo tin cho Penelope. Nhóm cầu hôn hay tin Telemachus thoát nạn liền tổ chức họp khẩn. Antinous cay đắng vì kế hoạch phục kích thất bại và bàn mưu ám sát Telemachus tại trang trại hoặc trên đường đi để chia trác tài sản. Tuy nhiên, Amphinomus khuyên nên xin ý kiến các vị thần trước, nếu Jove chấp thuận mới ra tay, và mọi người đồng ý. Nghe lén được âm mưu này từ Medon, Penelope bước xuống sảnh mắng chửi Antinous vì sự vô ơn đối với gia đình Ulysses. Eurymachus thề thốt sẽ bảo vệ Telemachus để xoa dịu hoàng hậu, nhưng trong lòng vẫn ngầm tính chuyện hãm hại. Chiều tối, Eumaeus trở lại túp lều. Minerva đã kịp biến Ulysses trở lại thành lão ăn xin rách rưới để giữ bí mật. Eumaeus báo tin đã thấy một con tàu đầy khiên giáo cập cảng, nghi là của bọn cầu hôn. Telemachus mỉm cười nhìn cha. Họ cùng ăn tối rồi chìm vào giấc ngủ.

Sáng hôm sau, Telemachus mang giáo rời túp lều đi trước về hoàng cung. Đến nơi, ông được nhũ mẫu Euryclea, các nữ tì và người mẹ Penelope đón mừng tràn ngập nước mắt. Telemachus bảo mẹ đi tắm rửa, thay y phục và khấn cầu các thần linh chứng giám cho công cuộc trả thù trước khi ông ra quảng trường đón nhà tiên tri Theoclymenus. Tại quảng trường, Telemachus tránh né bọn cầu hôn xảo quyệt để tới ngồi cùng những người bạn của cha như Mentor, Antiphus và Halitherses. Sau đó, ông cùng Piraeus dẫn Theoclymenus về nhà dùng bữa. Tại đây, Telemachus kể cho Penelope nghe về chuyến đi Pylos gặp Nestor và Sparta gặp Menelaus, nơi ông nghe tin Ulysses đang bị nữ thần Calypso giam giữ trên đảo xa. Theoclymenus liền lên tiếng khẳng định điềm báo cho thấy Ulysses đã về đến Ithaca và đang ngầm lên kế hoạch trừng phạt lũ cầu hôn, khiến Penelope nhen nhóm hy vọng. Trong khi bọn cầu hôn vây quanh hoàng cung ăn uống và vui chơi, Eumaeus dẫn Ulysses lúc này trong lớp áo ăn xin rách rưới, chống gậy gầy guộc bắt đầu đi vào thành phố. Trên đường đi gần suối nước do Ithacus xây dựng, họ gặp gã chăn dê Melanthius. Hắn buông lời lăng mạ, chửi rủa Eumaeus và cố tình đá vào hông Ulysses. Mặc dù vô cùng phẫn nộ, Ulysses vẫn kiềm chế không ra tay đánh chết hắn, còn Eumaeus cất lời cầu nguyện các nữ thần suối nước trừng phạt gã chăn dê hỗn xược. Khi đến trước cửa hoàng cung, Ulysses nhận ra con chó già Argos lở loét nằm trên đống phân. Dù suy kiệt, Argos vẫn nhận ra chủ cũ, vẫy đuôi rồi trút hơi thở cuối cùng. Ulysses lặng lẽ gạt nước mắt bước vào sảnh, ngồi lên ngưỡng cửa gỗ. Telemachus gửi thịt bánh và bảo ông đi quanh xin ăn bọn cầu hôn để thử lòng chúng. Dưới sự xúi giục của Minerva nhằm phân biệt kẻ tốt người xấu, Ulysses lần lượt đi xin ăn từ trái sang phải. Bọn cầu hôn cho ông đồ ăn, nhưng Melanthius tố cáo Eumaeus là kẻ đã dẫn gã ăn xin này vào. Antinous quay sang mắng chửi Eumaeus nặng nề. Khi Ulysses tiến lại gần Antinous và kể câu chuyện bịa đặt về việc mình từng giàu có nhưng bị phá sản sau chuyến đi Ai Cập và Cyprus, Antinous không những từ chối cho ăn mà còn xua đuổi ông thô bạo. Khi Ulysses mỉa mai sự hà tiện của hắn, Antinous tức giận ném thẳng chiếc ghế kê chân vào vai phải của Ulysses. Ulysses đứng vững như đá, lặng lẽ lắc đầu ủ mưu trả thù rồi trở lại ngưỡng cửa, cất lời nguyền rủa Antinous sẽ chết trước ngày cưới. Mọi người xung quanh đều bất bình trước hành vi man rợ của Antinous, còn Telemachus dằn xé nỗi đau trong lòng nhưng đành giữ im lặng. Nghe tin vị khách ăn xin bị Antinous đánh đập ngay trong sảnh nhà mình, Penelope vô cùng tức giận và nguyền rủa Antinous. Bà gọi Eumaeus đến, yêu cầu dẫn người ăn xin lên phòng riêng để hỏi tin tức về Ulysses. Eumaeus ca ngợi tài kể chuyện của vị khách và thuật lại lời ông ta nói rằng Ulysses còn sống và đang ở xứ Thesprotia. Ngay khi Penelope tuyên bố sẽ ban tặng quần áo đẹp nếu vị khách nói thật, Telemachus hắt hơi một tiếng thật lớn khiến bà tin rằng đó là điềm báo toàn bộ bọn cầu hôn sẽ bị tiêu diệt. Tuy nhiên, khi Eumaeus chuyển lời mời, Ulysses khéo léo xin hẹn gặp Penelope vào buổi tối bên bếp lửa để tránh sự chú ý và hung hãn của bọn cầu hôn. Penelope chấp thuận sự cẩn trọng này. Chiều tối, sau khi dặn dò Telemachus và Ulysses, Eumaeus trở về trang trại chăm sóc đàn lợn, để lại hai cha con ở lại giữa cung điện đầy rẫy kẻ thù.

Sự việc bắt đầu khi Arnaeus, một gã ăn xin béo 둔 hung hăng trong thành phố thường được gọi là Irus, xuất hiện tại cửa hoàng cung và lăng mạ Ulysses, tìm cách đuổi ông ra khỏi nhà. Ulysses cảnh báo gã không nên khiêu khích, nhưng Irus vẫn hung hăng đe dọa đánh gãy răng ông. Antinous thấy vậy liền nảy ra ý định biến cuộc xung đột thành trò vui cho lũ cầu hôn và treo thưởng một lá lách dê đầy máu cùng quyền ăn xin duy nhất tại đây cho kẻ thắng cuộc. Trốn tránh sự nghi ngờ, Ulysses yêu cầu bọn cầu hôn tuyên thệ không can thiệp hay đánh lén ông. Khi Telemachus đứng ra đảm bảo tính công bằng, Ulysses cởi bỏ lớp áo rách, để lộ thân hình vạm vỡ cùng cơ bắp cuồn cuộn nhờ được Minerva tiếp thêm sức mạnh. Trông thấy điều này, Irus vô cùng sợ hãi nhưng vẫn bị gia nhân cưỡng ép bước vào cuộc đấu dưới lời đe dọa của Antinous rằng sẽ tống hắn sang cho vua Echetus tàn bạo nếu thất bại. Để tránh làm lộ bản thân, Ulysses hạ gã bằng một đòn nhẹ đập gãy xương hàm dưới tai, khiến Irus gục xuống hộc máu. Ulysses kéo gã ra cổng ngoài, dựng gã tựa vào tường rồi quay lại nhận thưởng. Sau chiến thắng, Ulysses được bọn cầu hôn tán thưởng và Antinous trao phần thưởng như đã hứa. Amphinomus mang bánh cùng rượu đến chúc mừng, tạo cơ hội để Ulysses lên tiếng cảnh báo anh ta. Nhận thấy Amphinomus là người có hiểu biết, Ulysses chia sẻ về sự biến đổi thất thường của số phận con người và khuyên anh ta nên rời đi trước khi chủ nhân ngôi nhà trở về trừng phạt lũ cầu hôn ngang ngược. Mặc dù Amphinomus cảm thấy điềm báo chẳng lành và bước đi đầy lo âu, anh ta vẫn không thể tránh khỏi số phận bị tiêu diệt theo sự an xép của Minerva. Ngay sau đó, Minerva xui khiến Penelope xuất hiện trước bọn cầu hôn để làm tăng lòng khao khát của chúng và nâng cao vị thế của bà. Penelope bước xuống sảnh cùng hai nữ tì với vẻ đẹp mê đắm do Minerva ban tặng trong giấc ngủ. Bà trách Telemachus vì để kẻ ăn xin bị đối xử tàn nhẫn, nhưng cậu giải thích bản thân không thể quán xuyến mọi việc giữa lũ người hung hăng. Khi Eurymachus khen ngợi nhan sắc của bà, Penelope nhắc lại lời dặn của Ulysses trước khi đi Troy rằng bà có thể tái giá khi con trai mọc râu, đồng thời chỉ trích bọn cầu hôn vì ăn bám tài sản gia đình bà thay vì mang lễ vật đến theo đúng phong tục. Nghe vậy, Antinous và bọn cầu hôn lập tức cử gia nhân về nhà lấy nhiều món trang sức xa xỉ đến dâng tặng hoàng hậu. Khi màn đêm buông xuống, bọn cầu hôn tổ chức ca hát, nhảy múa và đốt ba lò than chiếu sáng. Ulysses đề nghị giữ đuốc để các nữ tì lên phòng hầu hạ và an ủi Penelope, nhưng gã bị Melantho, người tình của Eurymachus, buông lời lăng mạ thô bạo. Ulysses đe dọa sẽ báo việc này với Telemachus khiến gã tì nữ sợ hãi bỏ đi. Thấy Ulysses đứng cầm đuốc, Minerva tiếp tục kích động Eurymachus chế giễu hói đầu và sự lười biếng của ông. Ulysses bình tĩnh đáp trả, thách thức Eurymachus gặt lúa, cày ruộng hoặc chiến đấu trên chiến trường, đồng thời khẳng định gã chỉ là kẻ kiêu ngạo trong một thế giới nhỏ bé. Nổi giận, Eurymachus ném chiếc ghế kê chân về phía Ulysses, nhưng ông kịp né sát vào gối Amphinomus, khiến chiếc ghế trúng người dâng rượu. Sảnh đường rơi vào hỗn loạn cho đến khi Telemachus lên tiếng khuyên bọn cầu hôn nên về nhà nghỉ ngơi vì rượu đã làm chúng mất trí. Amphinomus đồng tình và bảo người dâng rượu Mulius chia rượu rót cúng các vị thần, sau đó tất cả bọn cầu hôn giải tán trở về nhà.

Sau khi bọn cầu hôn giải tán, Ulysses cùng Telemachus bắt đầu thực hiện kế hoạch trả thù. Theo dặn dò của cha, Telemachus bảo nhũ mẫu Euryclea nhốt các nữ tì trong phòng để cậu dời toàn bộ binh khí, áo giáp vào kho chứa với lý do cất giấu khỏi khói bụi làm hư hại và tránh việc bọn cầu hôn ẩu đả lúc say rượu. Khi hai cha con thu gom vũ khí, Minerva đi trước cầm đèn vàng tỏa ánh sáng kỳ diệu chiếu rực rỡ các bức tường và xà nhà, khiến Telemachus kinh ngạc nhận ra có thần linh trợ giúp. Ulysses bảo con giấu kín điều này và giục cậu đi ngủ, còn ông ở lại sảnh để gặp Penelope. Ngay sau đó, Penelope bước xuống ngồi bên bếp lửa. Nữ tì Melantho lại cất lời lăng mạ Ulysses, nhưng bà mắng chửi Melantho thô bạo và bảo Eurymachus mang ghế phủ da cừu cho vị khách ngồi để trò chuyện. Penelope gạn hỏi về thân thế vị khách, nhưng Ulysses khéo léo né tránh vì không muốn khơi lại nỗi đau. Penelope liền bộc bạch sự đau khổ của mình trước sự ép buộc của bọn cầu hôn và thuật lại mưu kế dệt tấm vải shroud cho Laertes để trì hoãn suốt ba năm cho đến khi bị các tì nữ phản bội. Ulysses sau đó xưng tên là Aethon, người xứ Crete, và bịa ra câu chuyện từng đón tiếp Ulysses tại nhà mình trên đường tới Troy. Để kiểm chứng, Penelope yêu cầu mô tả trang phục của chồng. Ulysses miêu tả chính xác chiếc áo mantle dạ xược màu tía có ghim cài vàng chạm khắc hình chó săn bắt nai, chiếc áo lót mềm mại cùng người gia nhân Eurybates thân cận, khiến Penelope rơi lệ xúc động. Ulysses trấn an hoàng hậu và thề rằng Ulysses vẫn còn sống, hiện ở xứ Thesprotia để gom tài sản và sẽ trở về Ithaca ngay trong năm nay. Cảm kích trước tin tức này, Penelope bảo Euryclea rửa chân cho vị khách. Ulysses từ chối các tì nữ trẻ và chỉ đồng ý để Euryclea phục vụ. Khi chạm vào chân ông, Euryclea lập tức nhận ra vết sẹo cũ do một con lợn rừng gây ra trên núi Parnassus khi Ulysses đi săn cùng ông ngoại Autolycus hồi trẻ. Bà giật mình làm đổ chậu nước và định báo cho Penelope biết, nhưng Ulysses kịp thời siết cổ bà đe dọa, bắt bà phải giữ bí mật tuyệt đối để không làm hỏng kế hoạch diệt trừ lũ cầu hôn. Eumaeus và Euryclea đều cam kết giữ kín chuyện này. Sau khi lau rửa xong, Ulysses che lại vết sẹo và tiếp tục trò chuyện với Penelope. Penelope chia sẻ giấc mơ về đàn ngỗng nhà bị một con đại bàng lao xuống cắn chết, và Ulysses giải thích đó là điềm báo ông sẽ tiêu diệt toàn bộ bọn cầu hôn. Dù vậy, Penelope quyết định sẽ tổ chức một cuộc thi bắn nỏ qua mười hai vòng rìu vào ngày hôm sau để chọn chồng, và Ulysses liền khuyến khích bà hãy tiến hành cuộc thi đó mà không cần hoãn lại.

Đêm xuống, Ulysses nằm trằn trọc trên tấm da bò ngoài hành lang, phẫn nộ trước cảnh các tì nữ lén lút ra ngoài vui vẻ với bọn cầu hôn. Ông kiềm chế cơn giận bằng cách tự nhắc nhở bản thân về nhẫn nại thời ở trong hang Cyclops. Minerva hiện ra trấn an Ulysses, giúc ông trút bỏ lo âu về số lượng kẻ thù và chìm vào giấc ngủ. Cùng lúc đó, Penelope thức giấc, khóc lóc thảm thiết và cầu xin nữ thần Diana tước đi mạng sống để bà không phải tái giá với kẻ khác. Tiếng khóc của bà khiến Ulysses tỉnh giấc. Ông cầu xin Jove ban hai điềm báo: một từ thiên nhiên và một từ người trong nhà. Jove lập tức giáng sấm sét từ bầu trời quang đãng, trong khi một nữ tì đang xay lúa mệt nhọc cất lời cầu nguyện đây sẽ là ngày cuối cùng bọn cầu hôn được ăn uống tại hoàng cung. Ulysses ấm lòng bước vào ngày mới. Sáng hôm sau, Telemachus thức dậy, hỏi Euryclea về tình hình ăn ngủ của vị khách rồi đi ra quảng trường. Euryclea chỉ đạo các tì nữ dọn dẹp sảnh đường chuẩn bị cho ngày lễ. Người chăn lợn Eumaeus và người chăn bò Philoetius lần lượt mang súc vật đến. Philoetius thể hiện lòng trung thành sâu sắc với Ulysses, xót xa trước cảnh tài sản chủ cũ bị xâu xé và bày tỏ hy vọng chủ nhân sẽ trở về. Ulysses thề rằng ông sẽ quay về ngay trong ngày để trừng phạt kẻ thù, khiến Philoetius cam kết sẽ dốc sức hỗ trợ. Trong khi đó, bọn cầu hôn bàn mưu ám sát Telemachus nhưng phải hủy bỏ vì xuất hiện điềm báo một con đại bàng tha chim câu bay bên tay trái. Chúng bước vào sảnh dự tiệc. Telemachus xếp chỗ cho Ulysses ngồi ở khu vực lát đá, dằn mặt bọn cầu hôn không được lăng mạ hay đánh đập khách của mình. Trong bữa ăn, Minerva tiếp tục kích động sự xỗ xược của bọn cầu hôn để làm sâu sắc thêm phẫn nộ của Ulysses. Ctesippus cậy giàu đã ném một chiếc chân bò vào Ulysses, nhưng ông kịp né tránh khiến nó đập vào tường. Telemachus đe dọa sẽ dùng giáo đâm chết Ctesippus nếu hắn đánh trúng khách, khẳng định cậu đã trưởng thành và không chịu đựng cảnh bất công thêm nữa. Agelaus lên tiếng xoa dịu, khuyên Telemachus bảo mẹ mau chọn lấy một người chồng để cậu quản lý tài sản. Telemachus đáp rằng cậu không hề cản trở nhưng không thể ép mẹ rời nhà. Ngay sau đó, Minerva làm bọn cầu hôn điên dại, cười lên sặc sụa trong khi thịt chúng ăn vấy đầy máu và mắt rơm rớm nước. Nhà tiên tri Theoclymenus nhìn thấy viễn cảnh u tối với máu chảy trên tường và linh hồn sa xuống âm phủ. Khi bị Eurymachus chế giễu là mất trí và đòi đuổi ra ngoài, Theoclymenus cảnh báo tai họa不可 Tránh khỏi rồi rời đến nhà Piraeus. Bọn cầu hôn tiếp tục chế giễu các vị khách của Telemachus, nhưng cậu chỉ im lặng nhìn cha, trong khi Penelope ngồi đối diện chăm chú theo dõi mọi việc.

Minerva xúi giục Penelope lấy cây nỏ của Ulysses và mười hai chiếc rìu ra làm thử thách cho bọn cầu hôn, hứa hẹn sẽ cưới ai giương được nỏ và bắn tên xuyên qua toàn bộ lỗ rìu. Cây nỏ này là kỷ vật quý giá do Iphitus trao tặng cho Ulysses khi cả hai gặp nhau tại Messene. Penelope vào kho lấy nỏ và bao tên đầy uy lực, ôm vào lòng khóc lóc thảm thiết rồi mang ra sảnh đường. Bà tuyên bố thể lệ cuộc thi trước bọn cầu hôn. Eumaeus và Philoetius bật khóc khi thấy lại vũ khí của chủ nhân, khiến Antinous cất lời chế giễu. Telemachus xung phong thử sức trước nhằm giữ mẹ lại hoàng cung; cậu đào rãnh xếp mười hai chiếc rìu thẳng hàng một cách chuẩn xác, nhưng sau ba lần cố gắng giương nỏ thất bại, cậu đành bỏ cuộc theo ra hiệu bằng mắt của cha mình. Bọn cầu hôn lần lượt bước lên thử sức nhưng đều thất bại. Leiodes là người đầu tiên thử giương nỏ nhưng đôi tay mềm yếu không thể làm nổi, liền chua chát dự báo cây nỏ này sẽ tước đi mạng sống của nhiều thủ lĩnh. Antinous mắng Leiodes và bảo Melanthius đốt lửa, mang mỡ đến hơ nóng và bôi trơn nỏ, song ngay cả Eurymachus lẫn Antinous cũng chưa thể giương nổi. Lúc này, Eumaeus và Philoetius bước ra ngoài viện, Ulysses liền đi theo và tiết lộ danh tính thật sau khi thử lòng trung thành của họ. Ông đưa ra bằng chứng là vết sẹo trên chân khiến hai gia nhân xúc động ôm chồm lấy chủ. Ulysses dặn Eumaeus phải trao nỏ cho ông và bảo nữ tì đóng chặt cửa phòng, còn Philoetius phải khóa chặt cổng ngoài viện để ngăn kẻ thù tẩu thoát. Trở lại sảnh đường, Eurymachus thất vọng vì không giương nổi nỏ và sợ bị mang tiếng xấu. Antinous đề nghị hoãn cuộc thi sang ngày hôm sau để tế lễ thần Apollo. Nhân cơ hội đó, Ulysses giả dạng làm kẻ ăn xin xin được cầm nỏ thử sức. Antinous tức giận chửi mắng và đe dọa ông, nhưng Penelope lên tiếng can thiệp, yêu cầu cho vị khách thử tài và hứa trao phần thưởng hậu xĩnh nếu ông thành công. Telemachus khẳng định quyền quyết định thuộc về mình, bảo mẹ trở về phòng nghỉ ngơi rồi ra lệnh cho Eumaeus mang nỏ đến cho Ulysses. Euryclea lập tức khóa cửa phòng các nữ tì, còn Philoetius dùng dây cáp buộc chặt cổng ngoài. Ulysses cầm lấy cây nỏ, cẩn thận kiểm tra từng chi tiết trước sự chế nhạo của bọn cầu hôn. Ông giương nỏ nhẹ nhàng như một người hát xướng lên dây đàn lyre, khiến dây nỏ cất tiếng trong trẻo như tiếng chim én. Bọn cầu hôn biến sắc kinh hoảng đúng lúc Jove giáng một tiếng sấm lớn làm điềm báo. Ulysses ngồi trên ghế, đặt mũi tên lên rãnh, kéo dây rồi thả tay. Mũi tên bay xuyên qua toàn bộ mười hai lỗ rìu ra tận sân ngoài mà không hề chệch hướng. Ulysses quay sang bảo Telemachus rằng ông không làm cậu hổเขิน, rồi ra hiệu bằng mắt để Telemachus tuốt kiếm, cầm giáo đứng gác uy nghiêm bên cạnh ghế của cha.

Ulysses cởi bỏ lớp áo giẻ rách, đứng lên bệ đá cùng cây nỏ và bao tên. Mở đầu cuộc trừng phạt, ông bắn một mũi tên xuyên qua cổ Antinous khi hắn đang cầm cúp vàng uống rượu, khiến hắn gục chết tại chỗ. Bọn cầu hôn hoảng loạn tìm kiếm binh khí trên tường nhưng không thấy. Ulysses chính thức tuyên bố danh tính và tội ác của chúng. Eurymachus cố gắng đổ mọi lỗi lầm cho Antinous đã chết và xin đền bù tài sản, nhưng Ulysses thẳng thừng từ chối. Eurymachus liền tuốt kiếm xông lên thì bị Ulysses bắn một mũi tên găm chặt vào gan. Tiếp đó, Amphinomus cầm kiếm lao về phía Ulysses nhưng bị Telemachus dùng giáo đâm xuyên ngực từ phía sau. Telemachus nhanh chóng chạy đi lấy bốn bộ khiên, giáo và mũ cối từ kho trang bị cho cha, bản thân và hai gia nhân. Trong khi đó, kẻ chăn dê Melanthius lén lút lẻn vào kho vũ khí lấy mười hai bộ trang bị chia cho bọn cầu hôn. Phát hiện sự việc, Eumaeus và Philoetius theo lệnh Ulysses đã phục kích bắt giữ Melanthius, trói ngoặt tay chân hắn rồi treo ngược lên xà nhà. Nữ thần Minerva xuất hiện dưới hình dạng Mentor để tiếp sức cho Ulysses. Dù bị Agelaus đe dọa, nữ thần vẫn mắng Ulysses để khơi dậy tinh thần chiến đấu rồi biến thành chim én đậu trên xà nhà quan sát. sáu thủ lĩnh bọn cầu hôn phóng giáo về phía Ulysses nhưng Minerva khiến tất cả đều chệch hướng, đánh vào tường và cửa. Nhóm Ulysses đáp trả quyết liệt, đâm chết nhiều kẻ thù. Khi bọn cầu hôn phóng giáo lần thứ hai, chúng chỉ làm xước nhẹ tay Telemachus và vai Eumaeus, trong khi Philoetius đâm chết Ctesippus để trả thù cho cú ném chân bò trước đó. Minerva giơ cao tấm khiên aegis khiến bọn cầu hôn hoảng loạn tháo chạy như đàn bò bị ruồi trâu đuổi. Nhóm của Ulysses truy sát toàn bộ bọn cầu hôn. Ulysses thẳng tay chém đầu tu sĩ Leiodes dù hắn van xin, nhưng chấp nhận tha mạng cho xướng ngôn viên Phemius và sứ giả Medon theo lời xin hàng của Telemachus. Sau khi quét sạch kẻ thù, Ulysses gọi Euryclea ra kiểm tra. Nhìn thấy cảnh tượng đẫm máu, Euryclea định reo mừng nhưng bị Ulysses cản lại vì không nên xỉa xói người chết. Euryclea báo cáo có mười hai trong số năm mươi nữ tì trong nhà đã phản bội và có hành vi bất kính. Ulysses ra lệnh cho Telemachus, Eumaeus và Philoetius bắt các nữ tì phản bội khiêng xác chết ra ngoài sảnh, lau chùi vết máu và dọn dẹp bàn ghế. Khi công việc hoàn tất, Telemachus dùng dây cáp tàu trói cổ treo hàng mười hai nữ tì lên xà nhà. Tiếp đó, Melanthius bị kéo ra sân, xẻo mũi, tai, xé nội tạng cho chó ăn và cắt đứt tay chân. Cuối cùng, Ulysses dùng lưu huỳnh và lửa để tẩy uế toàn bộ dinh thự. Euryclea dẫn các nữ tì trung thành ra chào đón, họ cảm động ôm chồm lấy Ulysses và khóc lóc trong niềm vui mừng đoàn tụ.

Euryclea vui mừng chạy lên phòng vui vẻ báo tin Ulysses đã trở về và tiêu diệt toàn bộ bọn cầu hôn. Penelope cho rằng nhũ mẫu bị thần linh làm cho quẫn trí và chế giễu bà vì đã đánh thức bà khỏi giấc ngủ ngon. Euryclea khẳng định tin tức là sự thật, giải thích rằng vị khách xa lạ bị đối xử tệ bạc chính là Ulysses và Telemachus đã giữ kín bí mật này. Penelope bật dậy ôm nhũ mẫu khóc vì vui sướng, nhưng ngay sau đó bà lại hoài nghi. Bà tin rằng một vị thần nào đó giận dữ với sự độc ác của bọn cầu hôn nên đã trừng phạt chúng, còn Ulysses thật sự đã bỏ mạng ở nơi xa xôi. Euryclea đưa ra bằng chứng về vết sẹo do lợn lòi húc mà bà phát hiện lúc rửa chân, đồng thời lấy tính mạng ra đảm bảo, khiến Penelope quyết định xuống sảnh đường để tự mình kiểm tra. Khi xuống sảnh, Penelope ngồi đối diện với Ulysses bên bếp lửa nhưng giữ khoảng cách và im lặng trong sự ngỡ ngàng. Nhìn thấy chồng mặc quần áo rách rưới, bà chưa thể nhận ra ngay. Telemachus trách mẹ nhẫn tâm và lạnh lùng, nhưng Penelope giải thích rằng bà quá kinh ngạc và cần những dấu hiệu bí mật chỉ riêng hai người biết. Ulysses mỉm cười, bảo Telemachus hãy để mẹ kiểm tra ông sau. Nhận thức được nguy cơ bị người thân của các thủ lĩnh vừa bị hạ sát đến trả thù, Ulysses ra lệnh cho mọi người tắm rửa, mặc quần áo đẹp và bảo nhạc công Phemius gảy đàn khuấy động vũ điệu. Tiếng nhạc và ca hát vang vọng ra ngoài khiến người dân thành Ithaca tưởng rằng hoàng hậu Penelope vừa tổ chức đám cưới. Trong khi đó, Eurynome tắm rửa, xức dầu cho Ulysses, còn Minerva ban cho ông vẻ ngoài cao lớn, dũng mãnh và uy nghi. Trở lại trước mặt Penelope, Ulysses trách vợ có trái tim đá cứng cỏi và bảo Euryclea sửa cho ông một giường riêng. Penelope liền thử thách ông bằng cách bảo nhũ mẫu khêng chiếc giường do chính tay Ulysses đóng ra khỏi phòng ngủ. Ulysses lập tức nổi giận và giải thích chi tiết rằng chiếc giường đó được ông tự tay chế tác từ một gốc cây olive tươi nguyên bệch gốc gắn liền với khung nhà, không ai có thể dịch chuyển được nếu không chặt gốc cây. Nghe thấy những bằng chứng chắc chắn mà chỉ hai người và một nữ tì biết, Penelope oà khóc, chạy đến ôm cổ và hôn chồng, giải thích rằng bà phải thận trọng vì sợ bị kẻ gian lừa gạt. Hai vợ chồng ôm nhau khóc trong niềm hạnh phúc đoàn tụ. Thần Minerva đã kéo dài đêm tối, giữ hừng đông lại để cả hai có thêm thời gian bên nhau. Ulysses chia sẻ với vợ về thử thách tiếp theo mà nhà tiên tri Teiresias đã phán truyền, đó là ông phải mang một mái chèo đi du hành đến vùng đất xa xôi không biết đến biển cho đến khi gặp một người hỏi về chiếc xẻng sảy lúa, sau đó tế lễ thần Neptune rồi mới được sống an nhàn lúc tuổi già. Penelope an tâm khi biết tương lai sẽ bình yên. Sau khi Eurynome và Euryclea chuẩn bị xong giường chiếu, hai người tận hưởng tình yêu và kể cho nhau nghe những gian khổ đã trải qua trong suốt bao năm xa cách. Ulysses kể lại toàn bộ hành trình từ chiến thắng Cicons, vùng đất Lotus-eaters, trận chiến với Cyclops, chuyến đi đến chỗ Aeolus, thảm họa ở Laestrygonian, phép thuật của Circe, chuyến xuống Hades, sự quấy phá của Sirens, Scylla và Charybdis, cho đến việc đồng đội ăn bò của thần Mặt Trời khiến tàu bị sét đánh, rồi thời gian ở đảo Calypso và cuộc giúp đỡ của người Phaeacian. Đến sáng hôm sau, Ulysses khoác áo giáp, ra lệnh cho Telemachus, Eumaeus và Philoetius trang bị vũ khí. Ông dặn Penelope ở lại trong phòng rồi dẫn mọi người rời khỏi thành phố dưới sự che chở trong màn đêm của Minerva.

Thần Mercury dùng gậy vàng dẫn dắt linh hồn bọn cầu hôn vừa bị tiêu diệt xuống cõi âm. Tại đồng cỏ asphodel, họ gặp các linh hồn của Achilles, Patroclus, Antilochus, Ajax và Agamemnon. Trong khi Agamemnon và Achilles đang trò chuyện về cái chết oanh liệt của Achilles tại thành Troy cùng lễ an táng trọng thể do người Achaean tổ chức, Agamemnon nhận ra Amphimedon và hỏi nguyên do nhóm thanh niên tú tài này cùng xuống cõi âm. Amphimedon thuật lại chi tiết mưu mẹo dệt tấm vải líu áo cho Laertes của Penelope, sự trở về ẩn danh của Ulysses, thử thách bắn nỏ và cuộc tàn sát đẫm máu do Ulysses cùng Telemachus thực hiện dưới sự trợ giúp của thần linh. Agamemnon hết lời ca ngợi sự thủy chung, trí tuệ của Penelope và chúc mừng Ulysses, đối lập hoàn toàn với sự phản bội của vợ ông là Clytemnestra. Ở trên gian trần, Ulysses cùng Telemachus, Eumaeus và Philoetius rời thành phố đến trang trại của cha ông là Laertes. Ulysses dặn đồng đội vào nhà mổ lợn dọn tiệc, còn ông đi vào vườn nho để thử lòng cha. Nhìn thấy Laertes già nua, gầy gò, ăn mặc rách rưới đang cuốc đất, Ulysses không kìm được nước mắt. Ông tiếp cận Laertes trong vai một người khách lạ từ Alybas tên là Eperitus, kể rằng mình từng tiếp đón Ulysses chu đáo năm năm trước và hy vọng gặp lại ông tại Ithaca. Khi Laertes đau đớn khóc thương con trai và gạt bụi bẩn lên đầu, Ulysses xúc động ôm chồm lấy cha, tiết lộ danh tính thật. Để chứng minh, ông chỉ ra vết sẹo do lợn lòi húc trên chân và nhắc lại chính xác số lượng cây ăn quả (mười ba cây lê, mười cây táo, bốn mươi cây vả, cùng năm mươi hàng nho) mà Laertes đã cho ông hồi nhỏ. Laertes ngất đi vì xúc động, rồi vui mừng khi biết bọn cầu hôn đã bị trừng phạt. Laertes được nữ tì người Sicel tắm rửa, còn Minerva ban cho ông vóc dáng cao lớn, uy nghi. Họ cùng hội ngộ với Telemachus, hai gia nhân, lão Dolius và các con trai của lão tại bàn tiệc. Cùng lúc đó, tin đồn về cuộc tàn sát lan rộng, người dân Ithaca thu gom xác chết đem đi chôn cất rồi nhóm họp tại hội đồng. Eupeithes, cha của Antinous, đầm đìa nước mắt kêu gọi dân chúng cầm vũ khí truy sát Ulysses để trả thù cho con em họ trước khi ông bỏ trốn. Dù Medon cùng xướng ngôn viên Phemius làm chứng rằng chiến thắng của Ulysses có sự can thiệp của thần linh, và nhà tiên tri Halitherses cảnh báo cuộc thảm sát là hậu quả từ sự hung hăng của bọn cầu hôn, hơn một nửa đám đông vẫn nghe theo Eupeithes mang vũ khí ra ngoài thành phố. Trên đỉnh Olympus, Minerva hỏi ý kiến Jove về cuộc chiến và được thần ra lệnh lập lại hòa bình, bắt người dân Ithaca quên đi thù hận và công nhận quyền uy của Ulysses. Khi phe Eupeithes tiến gần trang trại, Ulysses, Telemachus, Laertes, Dolius cùng các con trai vội vã khoác giáp xông ra chiến đấu. Nhờ sự tiếp sức của Minerva, Laertes phóng giáo đâm xuyên mũ cối tiêu diệt Eupeithes. Ulysses và Telemachus xông lên truy sát quân thù, nhưng Minerva trong hình dạng Mentor đã cất tiếng ngăn cản chiến tranh để tránh đổ máu. Jove giáng một tia sét xuống trước mặt Minerva làm điềm báo, khiến Ulysses dừng tay gươm. Dưới sự chứng kiến của nữ thần, hai bên đã tuyên thệ thiết lập hòa bình vĩnh viễn trên đảo Ithaca.

Nội dung bao gồm tập hợp các ghi chú giải thích và trích dẫn văn bản liên quan đến các tập từ I đến XII của tác phẩm Odyssey. Phần ghi chú tập trung làm rõ các chi tiết về địa lý cổ đại, từ vựng, phong tục tập quán, các tuyến nhân vật, cũng như những điểm tương đồng và khác biệt giữa hai bộ sử thi Iliad và Odyssey. Tác giả phân tích kỹ lưỡng bối cảnh địa lý của các vùng đất như Sicilia, Ý, Sparta và các hòn đảo, đồng thời chỉ ra những điểm bất hợp lý về mặt địa lý hoặc lộ trình di chuyển của nhân vật do người sáng tác tạo ra. Bên cạnh đó, các ghi chú cũng đi sâu vào việc so sánh văn phong, cách trích dẫn văn bản và tâm lý sáng tác, trong đó nổi bật là góc nhìn cho rằng người sáng tác Odyssey có thể là một phụ nữ với sự tinh tế đặc biệt dành cho các nhân vật nữ. Các chi tiết sinh hoạt đời sống như cách nấu ăn, trang phục, cửa nẻo, nghi lễ cúng tế và tập quán tiếp khách cũng được giải thích tỉ mỉ nhằm giúp người đọc hiểu rõ hơn bối cảnh lịch sử và văn hóa của tác phẩm.

Văn bản này chứa toàn bộ điều khoản giấy phép chính thức của Project Gutenberg dành cho việc sử dụng và phân phối các tác phẩm điện tử. Giấy phép quy định rằng các tác phẩm không còn thời hạn bảo hộ bản quyền tại Hoa Kỳ có thể được sao chép, chỉnh sửa và chia sẻ tự do mà không cần xin phép hay trả phí bản quyền. Tuy nhiên, người sử dụng phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về thương hiệu Project Gutenberg, đặc biệt là khi phân phối có thu phí hoặc cung cấp tác phẩm dưới các định dạng điện tử khác nhau. Các quy định bao gồm việc giữ nguyên văn bản giấy phép, đính kèm thông báo bản quyền bắt buộc và cung cấp phương thức hoàn tiền hoặc đổi bản mới cho người dùng nếu phát hiện lỗi kỹ thuật trong vòng chín mươi ngày. Ngoài các điều khoản pháp lý, văn bản cũng cung cấp thông tin chi tiết về Tổ chức Quỹ Lưu trữ Văn học Project Gutenberg, một tổ chức phi lợi nhuận chịu trách nhiệm quản lý thương hiệu và duy trì sứ mệnh chia sẻ sách miễn phí. Quỹ kêu gọi sự hỗ trợ đóng góp tài chính và công sức từ các tình nguyện viên trên toàn thế giới để duy trì hoạt động và tuân thủ các quy định pháp lý phức tạp về từ thiện tại các tiểu bang Hoa Kỳ. Lịch sử hình thành tổ chức cũng được nhắc đến qua đóng góp của Giáo sư Michael S Hart, người đã khởi xướng ý tưởng thư viện điện tử miễn phí và phát triển dự án trong suốt nhiều thập kỷ cùng sự hỗ trợ của mạng lưới tình nguyện viên.